Klik hier als je deel 1 van dit artikel nog niet gelezen hebt.
Click here for the English version of part 2.
Het oude verbond: leven vanuit goed en kwaad
Het oude verbond is geworteld in het denken in goed en kwaad. De wet van Mozes bepaalde wat goed was en wat kwaad was, en schreef voor welk offer nodig was wanneer de wet werd overtreden om vrijspraak te ontvangen. Dit wettische, religieuze systeem vormt voor veel ‘Bijbelgetrouwe’ christenen nog altijd het fundament onder hun begrip van het evangelie.
Binnen dat kader verklaart Gods wet de mens schuldig en wordt Jezus gezien als het zondoffer dat nodig is om vrijspraak van die schuld te ontvangen. Zo blijft het denken gevangen binnen een juridisch systeem van schuld en vrijspraak, waarin het evangelie wordt teruggebracht tot een oplossing voor zonde.
De vermenging van oud en nieuw
Wanneer “verzoening door voldoening” als kern van het evangelie wordt gezien, ontstaat er een vermenging van het oude en het nieuwe verbond. Het nieuwe verbond richt zich niet op het reguleren van goed en kwaad, maar op het doorbreken van het Licht van Christus dat de duisternis verdrijft.
Deze vermenging ontstaat doordat Licht en duisternis worden geïnterpreteerd als goed en kwaad. Daarmee wordt het wezenlijke onderscheid uitgewist. Het gevolg is dat het wettische (religieuze) systeem van het oude verbond in stand blijft, terwijl het evangelie juist bedoeld is om ons daaruit te bevrijden.
De betekenis van duisternis
Om dit te doorbreken, is het essentieel om te zien dat duisternis op zichzelf niet kwaad is. Duisternis was er al vóór de mens bestond:
“De aarde nu was woest en ledig, en duisternis lag over de watervloed…” (Genesis 1:2-3)
Duisternis behoort tot de zichtbare, tastbare werkelijkheid van de schepping. Waar materie is, is ook begrenzing — en daarmee duisternis. Licht dringt niet onbeperkt door materie heen, waardoor de fysieke wereld vanzelf gepaard gaat met een zekere mate van duisternis.
Materie is echter niet kwaad. Voor duisternis geldt hetzelfde. De duisternis die met het aardse bestaan gepaard gaat, heeft wel invloed op ons bewustzijn. Daardoor zijn wij dualistisch gaan denken. En vanuit dat denken in goed en kwaad zijn wij ook goed en kwaad gaan voortbrengen.
Binnen dat kader werd de wet noodzakelijk: niet als ultieme oplossing, maar als tijdelijke ordening om het leven leefbaar te houden. Het wettische (religieuze) systeem functioneert zolang het bewustzijn verduisterd is.
“De wet is dus onze tuchtmeester (leerschool) geweest tot Christus, opdat wij uit geloof gerechtvaardigd zouden worden. Maar nu het geloof gekomen is, staan wij niet meer onder de tuchtmeester.”
In het Grieks wordt hier het woord paidagōgos gebruikt: iemand die een kind begeleidt en opvoedt totdat het volwassen wordt. Het gaat dus om iets tijdelijks, niet om een einddoel.
Paulus zegt hier dat de wet binnen een bepaald stadium van bewustzijn — als ordening en begrenzing — functioneert, maar de wet is voor Paulus niet de uiteindelijke realiteit. Zodra het Christus-bewustzijn doorbreekt, verliest die ‘leerschool’ zijn functie.
Gods perspectief: bevrijding in plaats van regulering
God is niet gericht op het reguleren van de wereld van goed en kwaad waarin wij leven. Hij houdt Zich niet bezig met wet, schuld, straf of vergeving zoals wij die begrijpen. Dat zijn categorieën die voortkomen uit het menselijke, verduisterde denken.
Het is de mens — en vaak ook de kerk — die daarin verstrikt blijft. Maar Gods verlangen ligt niet in het beheren of herstellen van die verduisterde werkelijkheid, maar in het bevrijden ervan.
Die bevrijding vindt plaats doordat het Licht van Christus doorbreekt in onze duisternis. Dat Licht is in ieder mens aanwezig, maar wordt bedekt door een wettische manier van denken.
Zolang het evangelie van Christus vermengd blijft met het oude denken dat gericht is op goed en kwaad, blijft dat Licht verborgen. Het blijft “onder de korenmaat” en krijgt geen ruimte om onze werkelijkheid te verlichten.
De noodzaak van een zuiver evangelie
Daarom is het van groot belang dat het evangelie wordt losgemaakt van het wettische systeem van “verzoening door voldoening”. De jonge wijn van het Koninkrijk vraagt om nieuwe zakken.
Alleen waar deze vermenging wordt losgelaten, ontstaat ruimte voor het Licht om door te breken. En waar het Licht verschijnt, verdwijnt de duisternis niet door strijd, maar vanzelf.
De werken van de duisternis lossen op waar het Licht zichtbaar wordt, en de vrucht van de Geest komt daar als vanzelf tot uitdrukking.
Waar je je aandacht op richt, groeit
Wat aandacht krijgt, groeit. Wanneer de focus ligt op het bestrijden en reguleren van kwaad, blijft het kwaad centraal staan en wordt het in stand gehouden.
Maar waar de aandacht gericht wordt op het Licht, komt het Licht tevoorschijn en verdwijnt de duisternis vanzelf.
Daar ligt de kern van het evangelie van het Koninkrijk: niet het beheersen van duisternis, maar het zichtbaar worden van het Licht — hier en nu.
Reflectievragen
- Waar merk jij dat jouw geloof nog gevormd wordt door denken in goed en kwaad?
- Wat betekent het voor jou dat duisternis niet hetzelfde is als kwaad?
- Hoe beïnvloedt jouw focus wat zichtbaar wordt in jouw leven?
- Waar nodig jij het Licht van Christus uit om door te breken in jouw bewustzijn?
- Wat betekent het concreet om te leven vanuit het Koninkrijk (hier en nu)?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact op te nemen — we denken graag met je mee.
Wil je ons werk ondersteunen zodat we dit soort artikelen kunnen blijven delen? Een vrijwillige bijdrage is altijd welkom:
NL94 ASNB 0932 1927 50 t.n.v. P. Overduin
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.