Click here for the English version of this article.
De oorsprong: Geest, duisternis en Licht
De verhaallijn van de Bijbel begint niet bij goed en kwaad, maar bij Geest, duisternis en Licht. Het gaat over God als Geest die als het Licht der wereld — de Christus — incarneert in de fysieke schepping. Liefde wil niet abstract blijven, maar concreet, tastbaar en zichtbaar worden in het hier en nu.
Het gaat om het Koninkrijk van God: een werkelijkheid van vrede, vreugde en gerechtigheid — van heelheid — waarin mensen in harmonie samenleven. God openbaart Zichzelf door de mensheid heen. Het evangelie is geworteld in het mysterie van eenheid: er is geen wezenlijke scheiding tussen bovennatuurljik en natuurlijk, tussen God en mens, tussen Geest en materie of tussen mensen onderling. Gods heerlijkheid vervult de hele aarde vanaf het begin. Alles en iedereen is doortrokken van heiligheid.
Het zaad van het Koninkrijk: sterven en opstaan
Jezus verwoordt dit proces zichtbaar in zijn gelijkenissen over het Koninkrijk van God (hier en nu). Het gaat om het Zaad — het Woord, de Logos, het Licht, de Christus — dat gezaaid wordt in de akker van de (fysieke) schepping.
Voordat het Zaad tot leven komt, verdwijnt het eerst in de duisternis van de aarde. Het sterft, om vervolgens te ontkiemen en tot volle bloei te komen. Dit is het patroon van kruis en opstanding, van “door lijden tot heerlijkheid“. Het is geen zijlijn, maar het patroon waarlangs God Zichzelf openbaart in de schepping. Jezus heeft deze weg niet alleen onderwezen, maar belichaamd (Lukas 24:26; Romeinen 8:17; Hebreeën 2:9,10; 1 Petrus 1:11, 4:13; 5:1,10).
Zoals Paulus schrijft:
“God (Geest) was in Christus (het Licht) de wereld (materie; duisternis) met Zichzelf verzoenende (o.t.t.)…, door het Woord der verzoening (“Er zij Licht!”) in ons te leggen.” (2 Korintiërs 5:19)
Dit is geen eenmalige afgesloten gebeurtenis geweest, maar een voortdurend proces: het Licht dat doorbreekt in de duisternis van ons bewustzijn.
De noodzakelijke fase van verduisterd bewustzijn
Het sterven van het Zaad is onlosmakelijk verbonden met de incarnatie. Deze weg gaat gepaard met een verduistering van bewustzijn, waardoor de mens is gaan leven vanuit de kennis van goed en kwaad.
Binnen dat collectieve, verduisterde bewustzijn is een wereld ontstaan waarin lijden, vergankelijkheid en verdeeldheid werkelijkheid lijken. Deze fase is geen fout, maar onderdeel van het proces. Zonder deze ‘afdaling’ (lijden) geen openbaring van heerlijkheid.
God Zelf is aanwezig in dit proces. In de ontlediging, in het lijden, in de hele beweging van afdaling en de weg naar herstel. De mens draagt hierin geen schuld als oorsprong van de — wat wij ‘zondeval’ zijn gaan noemen. Het is een fase in bewustzijn — een noodzakelijke doorgang binnen het het scheppingsproces.
Zo binnen, zo buiten: bewustwording van het Koninkrijk
De ‘gevallen’ wereld is niet de uiteindelijke werkelijkheid, maar een tijdelijke waarneming als gevolg van een verduisterd bewustzijn. Wanneer het Christus-Licht in ons opgaat, verandert onze waarneming van de buitenwereld van binnenuit. Zo binnen, zo buiten!
Zo wordt zichtbaar wat altijd al aanwezig was: het Koninkrijk van God in ons. Bewustwording opent de weg waarlangs deze innerlijke realiteit ook uiterlijk zichtbaar wordt.
Deze weg loopt van duisternis naar Licht: van een verduisterd bewustzijn (de Voorhof*) naar Christusbewustzijn (het Heilige*) en uiteindelijk naar Godsbewustzijn (het Heilige der heiligen*) waarin we tot het besef komen dat God alles in allen is.
Het mysterie van “Christus in ons, de hoop op heerlijkheid.” (Kolossenzen 1:27)
* Klik hier voor een artikel waarin ik de metafoor van ons lichaam als tempel van de Geest bespreek.
Bevrijding uit geestelijke blindheid
Het evangelie van het Koninkrijk gaat over een geestelijke realiteit (hemel) die zichtbaar wordt in onze fysieke wereld (aarde). Jezus beschrijft de toestand van de mens als een vorm van blindheid, als een gevangenschap van binnenuit.
“Hij heeft Mij gezonden om aan gevangenen loslating te verkondigen en aan het blinden het gezicht…” (Lukas 4:18-19)
Jezus kwam niet om iets extern voor ons te regelen, maar om onze ogen te openen. Bevrijding vindt plaats wanneer ons bewustzijn verandert. Wanneer we ontwaken voor de werkelijkheid dat er nooit scheiding is geweest tussen God en de schepping.
Dat is redding: bevrijding uit de gevangenis van het verduisterde denken, zodat we in het Licht kunnen wandelen.
Waar het misging in de theologie
De christelijke traditie is dit proces grotendeels uit het oog verloren door te vertrekken vanuit het verduisterde bewustzijn. De interpretatie van Genesis 3 werd het uitgangspunt, waardoor een vermeende scheiding tussen God en mens centraal kwam te staan.
Van daaruit ontstond het idee van een ‘zondeval’, waarin de mens verantwoordelijk werd gemaakt voor het kwaad en het lijden. De mens zou door ongehoorzaamheid de relatie met God hebben verbroken, met gevolgen voor de hele mensheid.
De mens werd niet langer gezien als drager van Gods beeld, maar als van nature verdorven. Binnen dat denken kreeg ook het kruis een andere betekenis: Jezus zou gekomen zijn om het zondeprobleem op te lossen, zodat God kan vergeven.
Zo verschoof het evangelie naar een juridisch systeem van goed en kwaad. Een ruilhandel, waarin de vraag centraal staat hoe de zondige mens bij een heilige God kan komen.
Daarmee werd het evangelie gereduceerd tot zonde-management. Terwijl juist het denken in goed en kwaad het probleem vormt, werd het de sleutel tot de oplossing.
Dit staat haaks op het evangelie van het Koninkrijk: het Licht dat de duisternis verdrijft en zo de werkelijkheid van Gods Koninkrijk zichtbaar maakt op aarde.
Het oude verbond en de vleselijke gezindheid
Het oude verbond laat zien hoe de mens leeft vanuit een verduisterd bewustzijn. Het toont de mind of flesh: een manier van denken en geloven die gevormd is door dualiteit.
Binnen dit denkkader ontstond het idee dat God het probleem van kwaad en lijden oplost door middel van een offer. Maar geloof in Jezus als zondoffer verandert niets aan het onderliggende bewustzijn.
Zolang het denken in goed en kwaad blijft bestaan, blijft ook de scheiding i onze waarneming bestaan. We blijven dan onderscheid maken tussen mensen die ‘in het Licht’ wandelen en mensen die ‘in de duisternis’ zijn — waarbij we deze begrippen invullen als goed en kwaad.
Juist daardoor blijft het verduisterde bewustzijn intact. En zolang dat zo is, blijft echte innerlijke verandering uit.
“Gij geheel anders, gij hebt Christus leren kennen.” (Efeziërs 4:20)
Deze woorden wijzen op een totaal andere manier van zijn en zien — door bewustwording van onze Christus-identiteit en niet slechts van veranderd gedrag.
Het nieuwe verbond: het perspectief van het Koninkrijk
Het nieuwe verbond openbaart Gods perspectief. Het Koninkrijk van God is vanaf de grondlegging der wereld al ten volle realiteit. Het wacht niet om gerealiseerd te worden, maar om zichtbaar te worden.
Het verduisterde bewustzijn is een tijdelijke fase. Geen fout die hersteld moet worden, maar een doorgang waarheen de schepping beweegt op weg naar openbaring.
Daarom gaat het evangelie niet over het oplossen van een zondeprobleem. Dat is niet de kern. De kernvraag is: hoe ontwaken wij uit het verduisterde bewustzijn?
Hoe laten we het Licht in ons doorbreken? Hoe laten we het Zaad van het Koninkrijk in ons tot groei en bloei komen?
Het antwoord op de vraag is kort en helder: metanoia!
“Bekeert u, want het Koninkrijk van God is in u.”
Bekering is een radicale vernieuwing van denken. Een verschuiving van de mind of flesh naar de mind of Christ. Van denken in goed en kwaad naar leven vanuit het Licht.
Leven vanuit het Koninkrijk (hier en nu)
Deze vernieuwing krijgt vorm door onze gerichtheid. Niet langer gefocust op tekort, schuld of probleem, maar op de heerlijkheid die zich wil openbaren.
Het Koninkrijk van God is al in ons aanwezig. Door ons daarop te richten, krijgt het Zaad ruimte om te groeien.
Dat is bevrijding: het verlaten van de innerlijke gevangenis. Alleen zo verdwijnt de ervaring van lijden, verdeeldheid en doelmissen.
De spanning binnen de kerk
Veel christenen leven vandaag in een innerlijke spanning. Het Koninkrijk wordt erkend als huidige realiteit, maar tegelijk blijft men vasthouden aan een evangelie dat draait om zonde en vergeving.
Dit leidt tot tegenstrijdigheden. Jezus heeft alles volbracht, maar tegelijk moet er nog iets gebeuren. Het Koninkrijk is hier, maar tegelijk pas later volledig. De dood is overwonnen, maar blijft toch een noodzakelijke stap.
Deze spanning ontstaat doordat twee denksystemen — die van het oude verbond en van het nieuwe verbond — vermengd worden. De jonge wijn van het Koninkrijk — het nieuwe verbond gebaseerd op Liefde — wordt nog steeds in oude zakken — het oude verbond gebaseerd op de wet met het bijbehorende offersysteem — gegoten.
Een radicaal onverdeelde focus op het Koninkrijk
Het Koninkrijk vraagt een onverdeelde gerichtheid. Zolang de focus verdeeld blijft tussen het Koninkrijk en het oplossen van een zondeprobleem, blijft de doorbraak uit.
Jezus roept op tot eenvoud: zoek eerst het Koninkrijk van God.
“Want in Hem leven wij, bewegen wij en zijn wij.” (Handelingen 17:28)
Er is geen kloof die overbrugd moet worden. De weg ligt naar binnen — in de bewustwording van Christus in ons.
Van daaruit ontstaat een nieuw leven. Niet geforceerd, maar als vrucht.
Nieuwheid van leven: van begraven naar opstaan
“Wij zijn dan met Christus begraven door de doop in de dood, opdat… zo ook wij in nieuwheid des levens zouden wandelen.” (Romeinen 6:4)
De hele mensheid deelt in dit proces. De fase van ‘begraven zijn’ verwijst naar het verduisterde bewustzijn waarin het Zaad verborgen ligt.
Maar dat is niet het einde. De bestemming is opstanding. Voor de hele schepping.
Dit is het patroon dat Jezus als de Christus heeft geopenbaard: van duisternis naar Licht.
Het begint met vernieuwing van denken. En waar dat gebeurt, verandert alles. We gaan Christus zien in alles en iedereen.
Dan kennen we niemand meer naar het vlees.
En zo komt God tot Zijn doel: het volledige doorbreken van het Christus-Licht op aarde.
Reflectievragen
- Waar merk jij dat jouw denken nog gestuurd wordt door goed en kwaad in plaats van door Licht en bewustzijn?
- Wat betekent het concreet voor jou dat het Koninkrijk van God al in jou aanwezig is?
- Welke overtuigingen houden jouw bewustzijn nog gevangen?
- Hoe geef jij ruimte aan de realiteit van “Christus in jou” in je dagelijks leven?
- Wat verandert er in jouw kijken naar anderen wanneer je hen benadert vanuit eenheid in plaats van scheiding?
Klik hier om naar deel 2 van dit artikel te gaan.
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact op te nemen — we denken graag met je mee.
Wil je ons werk ondersteunen zodat we dit soort artikelen kunnen blijven delen? Een vrijwillige bijdrage is altijd welkom:
NL94 ASNB 0932 1927 50 t.n.v. P. Overduin
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.