De boodschap van vergeving van overtredingen binnen het kader van wet en offers behoort bij het oude verbond. Het evangelie van het Koninkrijk opent een andere werkelijkheid: die van het nieuwe verbond, door Paulus ook het evangelie van Christus genoemd (Galaten 1:7).
Het oude verbond en de oude mens
Het Hebreeuwse volk onder het oude verbond vormt een schaduwbeeld van een wandel naar het vlees: leven vanuit de oude mens. Identificatie met die oude mens brengt de werken van het vlees voort. De wet had binnen het oude verbond daarom een functie om het vlees te begrenzen en te begeleiden (Galaten 3:24).
Waar een wet van kracht is, ontstaat overtreding wanneer die wet wordt geschonden. Binnen het oude verbond waren daarom offers verbonden met de vergeving van overtredingen.
Het oude verbond laat zo zien wat er gebeurt wanneer het leven wordt bepaald door de oude mens: wet, overtreding en vergeving horen binnen datzelfde kader bij elkaar.
Het nieuwe verbond en de wet van Christus
Onder het nieuwe verbond heeft de wet van Mozes plaatsgemaakt voor de wet van Christus. Jezus heeft door zijn kruisdood zichtbaar gemaakt dat wij het vlees, de oude mens, voor dood mogen houden.
Wanneer de oude mens voor dood wordt gehouden, is er geen wet meer nodig die zijn overtredingen veroordeelt en evenmin een zondoffer waardoor die overtredingen vergeven moeten worden. Het nieuwe verbond richt zich daarom niet op het in stand houden en telkens opnieuw vrijspreken van de oude mens, maar op bevrijding uit diens bestaanswijze.
Vanuit dat perspectief krijgen Paulus’ woorden aan de Galaten een bijzondere scherpte.
“Ik verwonder mij erover dat u zich zo snel hebt afgewend van hem die u in de genade van Christus geroepen heeft, naar een ander evangelie, terwijl er geen ander is; al zijn er ook sommigen die u in verwarring brengen en het Evangelie van Christus verdraaien.” (Galaten 1:6-7)
Begonnen met de Geest, eindigen met het vlees
Even verderop schrijft Paulus:
“O dwaze Galaten, wie heeft u betoverd om de waarheid niet te gehoorzamen. (…) Hebt u de Geest ontvangen uit de werken der wet, of uit de prediking van het geloof? Bent u zo dwaas? U die met de Geest begonnen bent, gaat u nu eindigen met het vlees?” (Galaten 3:1-3)
Wat bedoelt Paulus met dat ‘andere evangelie’, dat volgens hem geen werkelijk evangelie is? Zijn woorden verbinden twee zaken rechtstreeks met elkaar: werken van de wet en eindigen met het vlees.
De Galaten waren begonnen met de Geest, maar dreigden opnieuw terecht te komen in een bestaanswijze die door de wet en het vlees werd bepaald.
Vrijheid in plaats van een slavenjuk
Twee hoofdstukken later roept Paulus hen daarom op om vast te blijven staan in de vrijheid die zij ontvangen hebben:
“Laat u niet wederom een slavenjuk opleggen!” (Galaten 5:1)
En iets verder:
“Bedenk goed, een klein beetje zuurdesem maakt het hele deeg zuur.” (Galaten 5:9)
Het slavenjuk en het zuurdesem hebben in deze context betrekking op het opnieuw leven onder de wet van Mozes. Paulus waarschuwt ervoor dat zelfs een beperkte terugkeer naar dit kader doorwerkt in het geheel.
Het oude en het nieuwe verbond vertegenwoordigen daarmee twee verschillende manieren van leven. Het oude verbond richt zich op het vlees en begrenst de oude mens door de wet. Het nieuwe verbond richt zich op leven vanuit de Geest en de werkelijkheid van Christus in ons.
Geen vermenging van oud en nieuw
Juist hier ligt een belangrijk onderscheid. Het evangelie van het Koninkrijk verkondigt de werkelijkheid van het nieuwe verbond, maar elementen uit het oude verbond kunnen gemakkelijk blijven meeklinken.
Wanneer verlossing nog primair wordt verstaan vanuit overtreding van de wet, schuld en vergeving door een zondoffer, blijft het juridische kader van het oude verbond mede bepalend voor de manier waarop het evangelie wordt verstaan.
Paulus’ beeld van het zuurdesem maakt duidelijk waarom dit niet zonder gevolgen blijft. Een klein beetje zuurdesem werkt door in het hele deeg. Wanneer oud en nieuw met elkaar worden vermengd, raakt het eigene van het nieuwe verbond uit beeld.
Het kruis als bevrijding van de oude mens
Daarom is de betekenis van het kruis zo belangrijk. Wanneer Jezus’ kruisdood primair wordt verstaan als een zondoffer waardoor God onze overtredingen kan vergeven, blijft de uitleg bewegen binnen het kader van wet, overtreding en vergeving.
Het kruis wijst echter op een diepere werkelijkheid: de dood van het lichaam van de zonde, de oude mens. Jezus maakt zichtbaar dat het vlees voor dood gehouden mag worden. Het gaat niet alleen om vergeving van wat de oude mens heeft voortgebracht, maar om bevrijding uit de bestaanswijze waarin die werken ontstaan.
Daarmee verschuift het perspectief van de oude mens die vergeving nodig heeft naar het Christus-Leven dat in ons zichtbaar wil worden.
Van vlees naar Geest
Het evangelie van het Koninkrijk nodigt ons uit om niet langer vanuit de oude mens te leven, maar vanuit de Geest. Dat is een beweging van duisternis naar Licht, van identificatie met het vlees naar bewustwording van Christus in ons.
Wanneer het oude verbond en het nieuwe verbond met elkaar worden vermengd, kan deze beweging uit beeld raken. De aandacht blijft dan gemakkelijk gericht op de oude mens en zijn overtredingen, terwijl het nieuwe verbond juist de vrijheid opent om vanuit het Christus-Leven te leven.
Daar ligt ook de weg naar geestelijke volwassenheid. Niet voortdurend terugkeren naar de oude mens, maar groeien in bewustzijn van de werkelijkheid van Christus in ons. Daar wordt de vrucht van de Geest steeds meer zichtbaar en krijgt het evangelie van het Koninkrijk gestalte in het leven van alledag.
Reflectievragen
- In hoeverre wordt jouw verstaan van het evangelie nog bepaald door wet, overtreding en vergeving?
- Wat verandert er wanneer je het kruis vooral gaat zien als bevrijding uit de bestaanswijze van de oude mens?
- Waar merk je in je dagelijks leven de beweging van het vlees naar de Geest en van duisternis naar Licht?
Klik hier voor deel 2 van dit artikel.
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.