Waarom deze vraag steeds terugkomt
Wie ons wat langer volgt op social media, heeft het waarschijnlijk weleens voorbij zien komen: reacties waarin ons gedachtegoed wordt geassocieerd met new age of esoterie. Soms gebeurt dat kritisch, soms juist vanuit herkenning of nieuwsgierigheid.
Dat is niet zo vreemd.
Begrippen als Christus-bewustzijn, Christus-Licht en bewustwording komen ook binnen verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit voor. Dezelfde woorden kunnen echter vanuit heel verschillende achtergronden worden gebruikt en een andere betekenis krijgen.
Daarom is het goed om niet alleen naar woorden te kijken, maar vooral naar de werkelijkheid waarnaar ze verwijzen.
Waar liggen overeenkomsten? Waar ontstaan verschillen? En hoe verhoudt het bewustzijn waarvan wij spreken zich tot de werkelijkheid van Gods Koninkrijk?
Taal kan herkenning én verwarring oproepen
Dat ons gedachtegoed soms met new age wordt geassocieerd, heeft voor een belangrijk deel te maken met ons woordgebruik.
We spreken over Christus-bewustzijn, Christus-Licht, Christus-identiteit en de werking van Gods Geest. Begrippen rond bewustzijn en Licht worden tegenwoordig gemakkelijk met alternatieve spiritualiteit verbonden.
Tegelijk speelt de beweging van duisternis naar Licht een belangrijke rol in de Bijbel.
Jesaja schrijft:
“Het volk dat in duisternis wandelt, zal een groot licht zien.”
(Jesaja 9:1)
Ook Jezus spreekt voortdurend over zien en niet-zien, Licht en duisternis. Hij verkondigt bevrijding en het openen van blinde ogen (Lukas 4:18).
Paulus beschrijft eveneens een beweging uit de macht van de duisternis naar een nieuwe werkelijkheid in Christus.
Vanuit het perspectief van bewustzijn kunnen we deze Bijbelse beelden verstaan als een geestelijk ontwaken: onze ogen gaan open voor een werkelijkheid die er al is, maar die vanuit verduisterd bewustzijn niet wordt gezien.
Daarbij staat Christus in ons centraal:
“Christus in u, de hoop op de heerlijkheid.”
(Kolossenzen 1:27)
Begrippen die tegenwoordig gemakkelijk met alternatieve spiritualiteit worden geassocieerd, kunnen dus ook raakvlakken hebben met Bijbelse taal.
De betekenis die we eraan geven, is echter bepalend.
Wat verstaan we onder new age?
New age is geen strak omlijnde leer of geloofsgemeenschap met één vaststaande geloofsbelijdenis.
Het is eerder een verzamelnaam voor uiteenlopende vormen van spiritualiteit waarin ideeën uit verschillende religieuze, filosofische en spirituele tradities met elkaar worden verbonden.
Daardoor bestaat er ook niet één new age-visie op God, Christus, bewustzijn of de mens.
Toch komen bepaalde thema’s regelmatig terug.
Binnen sommige vormen van new age-spiritualiteit wordt bijvoorbeeld gesproken over een hoger of Christus-bewustzijn. Daarmee wordt vaak een staat van bewustzijn bedoeld waarin de ervaring van afgescheidenheid plaatsmaakt voor een besef van eenheid, vrede en verbondenheid.
Het ego wordt daarbij gezien als een bewustzijn waarin de mens zichzelf als afzonderlijk ervaart. Geestelijke ontwikkeling betekent dan het steeds verder overstijgen van die ervaring van afgescheidenheid.
Hier ontstaan duidelijke raakvlakken met de taal die ook wij gebruiken.
Maar raakvlakken betekenen nog niet dat beide visies hetzelfde zijn.
De herkenning: van verduistering naar Licht
Ook binnen het perspectief van deze blog speelt de beweging van verduistering naar Licht een centrale rol.
Paulus schrijft:
“…verduisterd in het verstand, vervreemd van het leven dat uit God is…”
(Efeziërs 4:18)
Vanuit verduisterd bewustzijn ervaren we onszelf als afgescheiden van God, van de ander en van de werkelijkheid die ons draagt.
We kijken vanuit angst, tekort en verdeeldheid en worden gemakkelijk bepaald door wat onze natuurlijke ogen waarnemen.
Het Christus-Licht opent een andere manier van zien.
We worden ons bewust van Christus in ons en leren vanuit Christus-bewustzijn leven vanuit onze Christus-identiteit.
Daarmee gaan onze geestelijke ogen steeds verder open voor de werkelijkheid van Gods Koninkrijk, dat hier en nu volledig aanwezig is.
Angst kan plaatsmaken voor vertrouwen. Afgescheidenheid voor verbondenheid. Oordeel voor Liefde.
En we leren het Christus-Licht ook in andere mensen herkennen.
Hier ligt een duidelijke herkenning met bepaalde vormen van hedendaagse spiritualiteit: de beweging van afgescheidenheid naar eenheid en van verduistering naar een ruimer bewustzijn.
Toch krijgt deze beweging binnen het evangelie een eigen richting en bestemming.
Christus-bewustzijn is niet de uiteindelijke voltooiing
Binnen het bewustzijnsmodel dat in deze blog wordt gebruikt, onderscheiden we drie toestanden:
verduisterd bewustzijn – Christus-bewustzijn – Godsbewustzijn.
In verduisterd bewustzijn ervaren we de werkelijkheid vanuit afgescheidenheid.
In Christus-bewustzijn gaan onze ogen open voor Christus in ons en voor de werkelijkheid van Gods Koninkrijk hier en nu.
Maar daarmee is de uiteindelijke bestemming van mens en schepping nog niet bereikt.
Paulus wijst naar een voltooiing waarin uiteindelijk:
“God alles in allen zal zijn.”
(1 Korintiërs 15:28)
Die uiteindelijke werkelijkheid noemen we Godsbewustzijn.
Christus-bewustzijn is daarmee niet het eindpunt, maar de bewustzijnstoestand waarin onze ogen opengaan voor het Christus-Licht en voor de werkelijkheid van het Koninkrijk.
De uiteindelijke voltooiing ligt in de toekomende aeon: de werkelijkheid waarin iedere verduistering verdwenen is en God alles in allen zal zijn.
Onderstaand schema maakt dit zichtbaar:
eindpunt versus een doorgang naar de uiteindelijke voltooiing waarin God alles in allen zal zijn.
De tempel als beeld van bewustwording
De driedeling van de Bijbelse tempel kan als beeld dienen voor deze beweging.
De voorhof kan worden gezien als beeld van het verduisterde bewustzijn: de werkelijkheid waarin de mens vooral vanuit het zichtbare leeft.
Het heilige correspondeert binnen dit model met het Christus-bewustzijn. Hier gaat het Licht op en worden we ons bewust van Christus in ons.
Het heilige der heiligen verwijst naar de uiteindelijke werkelijkheid van het Godsbewustzijn, waarin God alles in allen is.
Deze tempelbeelden zijn geen letterlijke beschrijving van bewustzijnsniveaus, maar helpen om de beweging te verbeelden:
van duisternis naar Licht,
van afgescheidenheid naar bewustwording van eenheid,
van Christus-bewustzijn naar de uiteindelijke voltooiing in God.
Geen ontsnapping, maar voltooiing
Een ander belangrijk accent ligt in de bestemming van de schepping.
Binnen sommige spirituele stromingen wordt de zichtbare werkelijkheid vooral gezien als iets wat uiteindelijk moet worden overstegen. Het geestelijke ontwaken betekent dan dat we ontdekken dat de materiële werkelijkheid niet onze diepste werkelijkheid is.
Het evangelie opent een ander perspectief.
De schepping wordt niet achtergelaten, maar bevrijd.
Paulus schrijft:
“De schepping zelf zal bevrijd worden van de slavernij van het verderf om te komen tot de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God.”
(Romeinen 8:21)
De beweging gaat daarom niet weg van de schepping, maar naar haar voltooiing.
De duisternis heeft niet het laatste woord.
“En het Licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft het niet begrepen.”
(Johannes 1:5)
De schepping beweegt naar de werkelijkheid waarin Gods heerlijkheid uiteindelijk zonder bedekking zichtbaar zal zijn.
Het lichaam als tempel van de Geest
Dat heeft ook gevolgen voor onze kijk op het lichaam.
Binnen sommige vormen van spiritualiteit wordt het lichaam vooral gezien als een tijdelijk voertuig voor het bewustzijn. In andere stromingen wordt de zichtbare werkelijkheid sterk gerelativeerd ten opzichte van de geestelijke werkelijkheid.
Paulus gebruikt een ander beeld:
“Weet u niet dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is?”
(1 Korintiërs 6:19)
Het lichaam is daarmee geen werkelijkheid waaraan wij uiteindelijk moeten ontsnappen.
Het maakt deel uit van Gods bedoeling met de mens.
Ook de hoop op de uiteindelijke voltooiing omvat daarom ons lichamelijke bestaan. Paulus spreekt over vergankelijkheid die plaatsmaakt voor onvergankelijkheid en over de bevrijding van de schepping uit het verderf.
Geestelijke bewustwording betekent vanuit dit perspectief geen afscheid van het materiële bestaan, maar een steeds dieper ontwaken voor Gods aanwezigheid midden in de schepping.
Bevrijding van de hele schepping
Het Koninkrijk van God omvat daarom meer dan de innerlijke ontwikkeling van individuele mensen.
De hele schepping is betrokken in de beweging naar voltooiing.
Paulus schrijft:
“De schepping zelf zal bevrijd worden van de slavernij van de vergankelijkheid.”
(Romeinen 8:21)
Het Christus-Leven dat nu al in mensen zichtbaar wordt, staat niet los van die grotere beweging.
Waar onze ogen opengaan voor het Christus-Licht, leren we ook anders omgaan met ons lichaam, met andere mensen en met de wereld waarvan wij deel uitmaken.
De uiteindelijke hoop is niet ontsnapping uit de schepping, maar haar bevrijding en voltooiing.
Van natuurlijk leven naar geestelijk bewustzijn
Ook het individuele menselijke bestaan hoeft vanuit dit perspectief niet te verdwijnen.
Jezus spreekt in Johannes 3 over geboren worden uit water en Geest.
We beginnen ons leven als natuurlijke mensen en ontwikkelen een individueel bewustzijn. Vervolgens kan er een geestelijk ontwaken plaatsvinden waarin onze ogen opengaan voor een werkelijkheid die ons individuele bestaan overstijgt.
Dat betekent niet dat onze individualiteit wordt uitgewist.
We leren juist als concrete mensen leven vanuit Christus in ons.
Het doel is niet verdwijnen in een onpersoonlijk geheel, maar steeds vollediger deelnemen aan het goddelijke Leven.
Lijden en transformatie
Ook lijden vraagt binnen dit perspectief om zorgvuldigheid.
Lijden is op zichzelf niet goed en hoeft niet te worden verheerlijkt. Het kan diep ingrijpen in het menselijk bestaan en soms vooral pijn en verlies betekenen.
Toch hoeft lijden niet buiten de weg van transformatie te vallen.
Jezus zegt:
“Moest de Christus dit niet lijden en zo in Zijn heerlijkheid ingaan?”
(Lukas 24:26)
In Jezus zien we geen God die op afstand blijft van het lijden, maar Gods aanwezigheid midden in de menselijke kwetsbaarheid.
Juist daarin krijgt het kruis zijn diepe betekenis.
Christus is niet afwezig wanneer wij lijden. Ook midden in kwetsbaarheid, verlies en pijn kan het Christus-Licht aanwezig blijven en kan een weg naar nieuw Leven zichtbaar worden.
Niet omdat het lijden noodzakelijk of goed is, maar omdat het Leven ook daar niet verdwijnt.
Esoterie: de verborgen werkelijkheid wordt openbaar
Tot slot het begrip esoterie.
Het woord wordt vaak gebruikt voor kennis die verborgen of alleen voor ingewijden toegankelijk is.
Ook wij spreken over een innerlijke en voor het natuurlijke oog verborgen werkelijkheid: Christus in ons, bewustwording en het Koninkrijk van God dat niet altijd met onze natuurlijke ogen wordt waargenomen.
Maar juist hier ligt een belangrijk accent.
Deze werkelijkheid is niet bestemd voor een kleine groep ingewijden.
Christus in ons is voor allen.
Het Koninkrijk van God is geen geheim bezit van mensen die een bepaald geestelijk niveau hebben bereikt. Het is een werkelijkheid die hier en nu volledig aanwezig is en waarvoor ieder mens mag ontwaken.
Daarom hoeven overeenkomsten in taal ons niet direct bang te maken, maar hoeven we verschillen evenmin weg te poetsen.
Woorden als bewustzijn, Licht, eenheid en zelfs Christus-bewustzijn krijgen hun betekenis vanuit de grotere werkelijkheid waarin we ze plaatsen.
Voor ons is die werkelijkheid het Koninkrijk van God.
Een Koninkrijk waarin het Christus-Licht onze ogen opent voor wat hier en nu aanwezig is en waarin mens en schepping uiteindelijk hun bestemming vinden in de werkelijkheid waarin:
God alles in allen zal zijn.
Reflectievragen
- Waar merk jij dat je nog denkt vanuit scheiding in plaats van eenheid?
- Wat betekent Christus in jou concreet in je dagelijks leven?
- Wat betekent het voor jouw kijk op je lichaam dat Paulus het een tempel van de Geest noemt?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.
Één reactie op “New age en het Koninkrijk van God: verwarring of herkenning?”
Een volmondig AMEN!