*** Noot vooraf: Na enkele weken van een hevige strijd in ons denken tussen vlees en Geest, die bij mij (Peter) zelfs gepaard ging met intense fysieke pijn, is er de afgelopen dagen iets bijzonders gebeurd in onze geloofsontwikkeling. Met dit artikel willen we jullie daarin meenemen. Vooral degenen die al langer bekend zijn met ons onderwijs, willen we vragen het aandachtig te lezen. We willen namelijk ook iets rechtzetten: een wezenlijk aspect van het evangelie dat in ons onderwijs van de afgelopen jaren nauwelijks, of eigenlijk helemaal niet, aan bod is gekomen. ***
Jezus opnieuw onze Verlosser noemen
Na jarenlang afstand te hebben genomen van het traditionele verlossingsdenken, kunnen wij vandaag opnieuw met volle overtuiging zeggen:
Jezus is onze Verlosser! Niet alleen van ons, maar van de gehele mensheid en gehele schepping!
Dat hadden we enkele jaren geleden, sterker nog, tot voor kort, niet meer zo gezegd. Niet omdat Jezus voor ons onbelangrijk was geworden, maar omdat we afscheid hadden genomen van het beeld van een God die het bloed van Zijn Zoon nodig had om ons te kunnen vergeven en om op die manier ons verlossing te brengen.
We konden niet langer geloven dat Jezus moest sterven om Gods vergeving van onze zonden mogelijk te maken. Dat een onschuldige gestraft moest worden om schuldigen vrij te spreken. En dat allemaal omdat de mensheid vanwege haar zonde van nature van God gescheiden zou zijn.
Onze ontdekking van het evangelie als metamorfose bracht een heel ander perspectief. Niet schuld en straf, maar verduistering en bevrijding. Geen juridische vrijspraak, maar de overgang van dood naar Leven. Niet een God die op afstand staat, maar een God die alles en iedereen van binnenuit draagt. Wij allen leven, bewegen en bestaan in God.
Laten we jullie geruststellen: Die overtuiging is niet veranderd!
En toch is er iets wezenlijks veranderd. Voor ons gevoel is de ontbrekende schakel toegevoegd, waardoor de ketting nu gesloten is. We zijn opnieuw gaan ontdekken wat het betekent dat Christus in Jezus van Nazareth als eersteling van de oogst tot opstanding is gekomen door de verheerlijking van zijn lichaam.
En juist daardoor kunnen we Jezus opnieuw onze Verlosser noemen. Laten we dat hieronder verder uitleggen en toelichten.
Christus is alles en in allen
De sleutel tot deze ontdekking ligt in de woorden van Paulus:
“Maar Christus is alles en in allen.” (Kolossenzen 3:11)
Mensen die bekend zijn met ons onderwijs, weten dat deze tekst tot een van onze lijfteksten behoord. Zij vormt de basis van al ons onderwijs. Toch zijn we ons nu pas werkelijk bewust geworden van de diepte van deze woorden.
Christus is niet uitsluitend de naam of identiteit van Jezus van Nazareth. Christus omvat de gehele, door Gods Geest gezalfde werkelijkheid. De kosmische Christus is geen vage, zweverige kracht, maar het ene Bewustzijn (God) dat zich daadwerkelijk belichaamt in de schepping (door emanatie/incarnatie).
Alles wat bestaat, komt uit God voort en bestaat in God. Wij zijn geen afzonderlijke wezens die ooit van God gescheiden zijn geraakt en weer opnieuw met God verbonden moeten worden. Wij mensen behoren, samen met de gehele schepping, vanaf onze oorsprong tot die ene Christus-werkelijkheid.
Daarom heeft ieder mens een Christus-identiteit. Niet als iets wat wij nog moeten verkrijgen, maar als wie wij ten diepste zijn.
Dat geldt uiteraard ook voor Jezus van Nazareth.
Hij was niet de enige Christus-mens. Hij was wel de eerste mens in wie de Christus-werkelijkheid volledig tot openbaring en verheerlijking is gekomen.
Jezus is uniek als eersteling, maar niet exclusief in zijn Christus-identiteit.
En juist dat inzicht heeft ons verstaan van zijn kruis en opstanding ingrijpend veranderd.
Eén voor allen — letterlijk!
In de historische mens Jezus van Nazareth heeft de Christus voor het eerst in de menselijke geschiedenis de volledige weg van verlossing afgelegd.
Jezus leefde als mens van vlees en bloed binnen dezelfde werkelijkheid van begrenzing, lijden en vergankelijkheid waarin wij leven. Hij werd geconfronteerd met de macht van de dood, maar gaf zich op het beslissende moment niet over aan het verduisterde denken van het vlees.
Hij bleef trouw aan het goddelijke Leven, aan zijn Christus-identiteit, zelfs toen hem alles werd afgenomen, hij werd bespot en gehoond en uiteindelijk aan het kruis werd gemarteld.
Aan het kruis werd zijn volledige overgave zichtbaar aan zijn goddelijke Christus-identiteit en aan de Bron van Liefde, Licht en Leven die hem van binnenuit droeg. Niet om een schuld bij God te vereffenen, maar als de uiterste consequentie van een leven waarin de macht van het vlees haar greep volledig heeft verloren. Jezus kende werkelijk niemand meer naar het vlees en kon alleen nog maar vanuit Liefde leven. Vanuit het vlees reageren, waardoor hij zich tegen alles zou hebben verzet, wat zijn goed recht zou zijn geweest, was voor hem geen optie. Jezus let zien dat Liefde het kwaad niet toetekent, maar alle dingen verdraagt en alle dingen bedekt.
Zijn weg eindigde echter niet aan het kruis.
In zijn opstanding werd zijn lichamelijke metamorfose voltooid. Christus brak in Jezus definitief door vanuit de sfeer van dood, rechtstreeks naar de sfeer van heerlijkheid.
Bij deze opstanding gaat het om de verheerlijking van zijn fysieke lichaam. Paulus beschrijft de opstanding als het moment waarop het vergankelijke (niet het dode!) onvergankelijkheid aandoet en het sterfelijke (niet het dode!) onsterfelijkheid (1 Korinthe 15:53–54). Het gaat dus om een werkelijke lichamelijke gedaanteverandering: de voltooiing van de metamorfose door de verheerlijking van het fysieke lichaam (theosis).
Dat is de opstanding waar Paulus over schrijft. En wat in Jezus als eerste werkelijkheid werd, is ook onze bestemming. Wanneer Christus in ons tot volle opstanding komt, zal ook ons fysieke lichaam deze gedaanteverandering naar een verheerlijkt lichaam ondergaan, zonder de lichamelijke dood te zien. Het vergankelijke wordt onvergankelijk en het sterfelijke onsterfelijk. Op een andere plaats verwoordt Paulus het zo:
“Ook ons vernederde (niet het dode!) lichaam zal gelijkvormig worden aan het verheerlijkte lichaam van de Heer.” (Filippenzen 3:21)
Zo zal de heerlijkheid van het Christus-Leven uiteindelijk ook in onze lichamelijke gestalten volledig tot openbaring komen.
En nu komt onze ontdekking…
Als Christus werkelijk alles en in allen is en wij allemaal net zo Christus zijn als Jezus, dan heeft zijn overwinning niet uitsluitend betrekking op hem als afzonderlijk individu. In Jezus is immers de Christus, die de ware identiteit vormt van ons allemaal, tot verheerlijking gekomen en daarmee tot overwinning op de macht van de dood.
In Jezus heeft de Christus, die onze gezamenlijke diepste identiteit vormt, de overwinning behaald.
Daarom is Jezus’ opstanding (de verheerlijking van zijn lichaam) niet alleen een persoonlijke overwinning. Zij heeft een universele betekenis.
In beginsel is daarmee de hele mensheid, ja de gehele schepping, verlost. Niet omdat iedereen die verlossing al bewust ervaart, maar omdat alles tot dezelfde Christus-werkelijkheid behoort.
Eén voor allen. Letterlijk!
En omdat Jezus deze weg bewust en vrijwillig is gegaan, kunnen wij hem onze Verlosser noemen.
Tegelijkertijd was hij ook de verlosser van zijn eigen menselijke individu. Ook in hem moest de Christus-werkelijkheid volledig doorbreken.
Wat een wonderlijke gedachte: in Jezus heeft Christus zichzelf bevrijd uit de macht van de dood — en daarmee ook onze ware identiteit.
Maar waarom ervaren de meeste mensen, inclusief christenen, die verlossing dan nog niet?
Hier ligt een belangrijk onderscheid.
Dat ons ware Christus-zijn in Jezus reeds verlost is, betekent niet dat wij persoonlijk al vanuit die verlossing leven.
Wij leven nog grotendeels vanuit een verduisterd bewustzijn. Wij identificeren ons doorgaans nog met de zichtbare wereld zoals deze zich aan onze ervaring voordoet. Denk aan ons lichaam, onze gedachten, onze geschiedenis en ons afzonderlijke ego. Paulus noemt deze bestaanswijze het vlees (sarx). We leven ondanks onze Christus-identiteit veelal nog binnen de sfeer van dood, waardoor de macht van vergankelijkheid en sterfelijkheid nog heerschappij over ons voert. Een macht die door het collectieve denken van de mensheid in stand wordt gehouden. Daarom is vernieuwing van denken overeenkomstig de Christus-werkelijkheid zo belangrijk.
Zolang wij ons blijven identificeren met het vleselijke denken van deze wereld, kan de macht van angst, vervreemding, schuld, schaamte en vergankelijkheid invloed op ons uit blijven oefenen. Tragisch genoeg kan dit uiteindelijk leiden tot de lichamelijke dood. Maar juist van deze macht van de dood kan ons lichaam verlost worden (Romeinen 8:23). Sterker nog, is ons lichaam in beginsel al van verlost. Alleen moet het nog een diepgaande openbaring voor ons worden.
Daarom blijft de persoonlijke weg van bewustwording voor ieder van ons noodzakelijk.
Deze weg begint met metanoia: een fundamentele verandering van denken en gezindheid. Wij leren de werkelijkheid niet langer vanuit scheiding, goed en kwaad, angst en dood te bezien, maar vanuit de eenheid van Gods Liefde, Licht en Leven, waarbinnen dood en vergankelijkheid niet bestaan. We leren dwars door de zichtbaar verduisterde wereld het koninkrijk van God zien.
Dat is geen eenvoudige intellectuele oefening. Alleen rationeel geloven dat Jezus ons heeft verlost en dat het koninkrijk van God hier en nu al ten volle aanwezig is, zonder diepgaande metanoia en innerlijke transformatie, zal die verlossing niet zichtbaar maken in ons eigen bestaan. Het onderschrijven van geloofsdogma’s, hoe overtuigd we dat ook doen, zal ons niet bevrijden uit de sfeer van dood en evenmin ons sterfelijke lichaam transformeren tot een verheerlijkt lichaam.
Dat klinkt misschien confronterend, maar het bepaalt ons bij de ernst en de indringende wijze van verkondiging van het evangelie die we ook bij Jezus en Paulus terugvinden. Het evangelie is geen vrijblijvende zaak. Het vraagt om een daadwerkelijke verandering van ons denken, onze gezindheid en onze bestaanswijze.
Dat betekent overigens niet dat wie deze weg nog niet heeft afgelegd, voor eeuwig verloren zou gaan. Eeuwige verlorenheid is voor ons voor niets en niemand aan de orde.
Het loslaten van onze identificatie met het vlees en onze ego-identiteit kan gepaard gaan met een heftige innerlijke strijd. Met barensweeën. Met het sterven aan alles waarvan wij dachten dat het onze identiteit bepaalde en waarvan wij dachten dat het de werkelijkheid en waarheid was.
Wanneer die overgave werkelijk doorbreekt, spreken we van wedergeboorte: de overgang vanuit de sfeer van dood naar de sfeer van Leven.
Daarna volgt de doorgaande metamorfose. Ons Christus-bewustzijn verdiept zich en ons fysieke lichaam, als belichaming van het ene goddelijke Bewustzijn, ondergaat een metamorfose en gaat daardoor steeds meer functioneren vanuit de kracht van het Christus-Leven.
Uiteindelijk mondt deze weg uit in de verheerlijking: de transfiguratie (theosis) van ons fysieke lichaam en de volledige doorbraak naar Godsbewustzijn, de sfeer van heerlijkheid.
Wij geloven dat deze voltooiing bedoeld is om zonder voorafgaande lichamelijke dood plaats te vinden en uiteindelijk een collectieve werkelijkheid voor de gehele mensheid en schepping zal worden. Alles en iedereen zal delen in de heerlijkheid waarin Jezus al als eerste is binnengegaan. Een heerlijkheid die na de collectieve verheerlijking opnieuw zichtbaar en tastbaar op ‘aarde’ zal verschijnen, maar dan zonder kwaad, dood en duisternis.
Dat is de hoop die Paulus verwoordt wanneer hij spreekt over het vergankelijke dat onvergankelijkheid aandoet en het sterfelijke dat onsterfelijkheid aandoet.
De weg van bewustwording en transformatie moeten wij zelf doorlopen. Maar de overwinning hoeven wij niet zelf meer tot stand te brengen.
Ons diepste Christus-zijn is ons in Jezus van Nazareth voorgegaan, waardoor de overwinning in essentie al tot stand is gebracht en dus bij voorbaat vaststaat, voor alles en iedereen!
Dat maakt voor ons een wereld van verschil.
Wat verandert er in ons geloof?
Het belangrijkste verschil is dat ons vertrouwen een nieuw fundament heeft gekregen.
Voorheen lag de nadruk vooral op het ontwaken voor onze Christus-identiteit en het werkelijk tot Christus-bewustzijn komen. Dat blijft wezenlijk, maar we zien nu scherper waarop dat ontwaken en die bewustwording rust.
Ons ware Christus-zelf is in Jezus reeds tot opstanding gekomen.
Wij hoeven niet meer te strijden om een overwinning te behalen die nog onzeker is. We mogen leren rusten in de overwinning die Christus in Jezus al heeft behaald.
Dat maakt de strijd in ons denken tussen vlees en Geest, die zelfs als fysieke barensweeën ervaren kan worden, niet minder intens. Maar het geeft die strijd wel een andere betekenis: de uitkomst staat immers bij voorbaat al vast. Vraag dat maar aan iedere moeder die door barensweeën heen een kindje ter wereld heeft gebracht.
We strijden niet langer om ons nog meer Christus-bewust te worden. We leren alles door strijd heen los te laten wat ons verhindert te leven vanuit de Christus die we werkelijk zijn.
Daarom krijgt ook geloof (lees: vertrouwen) een diepere betekenis.
Geloven dat we verlost zijn, betekent voor ons dat we erkennen dat we in ons diepste wezen net zo Christus zijn als Jezus van Nazareth. Anders zou zijn overwinning immers buiten ons hebben plaatsgevonden.
Het gaat niet zozeer om geloven in de persoon van Jezus, maar om vertrouwen op de Christus-werkelijkheid die in Jezus volledig is doorgebroken en waarvan ook wij deel uitmaken.
Dat vertrouwen moet niet alleen berusten op rationele kennis. Het moet doorleefd worden, beproefd door de strijd in ons denken, totdat het werkelijk onze bestaanswijze volledig gaat bepalen.
Betekent dit dat we Jezus nu ook weer gaan aanbidden? Wat ons betreft is dat niet de bedoeling. Jezus heeft, ondanks zijn unieke betekenis als Verlosser, dezelfde Vader als wij. Hij is onze oudste broer, die ons is voorgegaan op de weg naar heerlijkheid. Daarom eren we hem met diepe dankbaarheid, verwondering en ontzag voor de weg die hij heeft afgelegd en de overwinning die hij voor allen heeft behaald.
Wat verandert er aan ons onderwijs — en vooral, wat blijft hetzelfde?
Ook voor ons onderwijs heeft deze ontdekking betekenis.
We zullen Jezus blijven verkondigen als de eerste die de weg naar heerlijkheid daadwerkelijk heeft bewandeld. De weg van kruis naar opstanding blijft daarbij van groot belang. Wat daar nu nadrukkelijk bij komt, is de erkenning dat Jezus, die als eerste deze weg heeft afgelegd, daarmee als Christus ook onze Verlosser is. En niet alleen die van ons, maar van de gehele mensheid en gehele schepping.
Maar het overgrote deel van wat wij de afgelopen jaren hebben gedeeld, blijft onveranderd.
Wij blijven onderwijzen dat:
- God en mens nooit ontologisch van elkaar gescheiden zijn geweest. Want de gehele schepping komt uit God voort en wordt gedragen door dezelfde Geest.
- Ieder mens een Christus-identiteit heeft. Want Christus is alles en in allen. De universele overwinning in Jezus bevestigt deze werkelijkheid.
- Verlossing geen juridische vrijspraak is. Het kruis is geen betaling aan een God die eerst genoegdoening verlangt. Verlossing is bevrijding uit de macht van verduistering, vergankelijkheid en dood.
- Het denken in goed en kwaad niet de uiteindelijke waarheid is. Kwaad heeft geen zelfstandige goddelijke oorsprong of eigen essentie. Ook satan verstaan wij niet als een onafhankelijke kwade entiteit tegenover God. Het vasthouden aan een dualistisch vijanddenken houdt ons juist gevangen in de sfeer van waaruit wij bevrijd mogen worden.
- Metanoia, wedergeboorte en metamorfose noodzakelijk blijven. De universele overwinning van Christus vervangt onze persoonlijke bewustwording niet. Zij maakt deze juist mogelijk en geeft haar een hoopvol fundament.
- Het Koninkrijk van God nu al werkelijkheid is. Wij hoeven het niet zelf tot stand te brengen, maar mogen leren leven vanuit wat reeds waar is.
- Ons fysieke lichaam deel uitmaakt van de verlossing. De uiteindelijke hoop is niet het ontsnappen aan deze schepping, maar haar volledige verheerlijking.
- God uiteindelijk alles in allen zal zijn. De overwinning van Christus in Jezus is als eersteling van de oogst het begin van een kosmische voltooiing waarin de hele schepping zal delen, zodra de volledige oogst is binnengehaald.
Onze Inspiratiedagen, de online Pelgrimsreis en onze persoonlijke begeleiding blijven daarom in hun kern hetzelfde, maar zullen verdiept worden met wat we in dit artikel hebben gedeeld.
We blijven mensen uitnodigen om te ontwaken voor wie zij werkelijk zijn, hun denken te vernieuwen en het Christus-Leven in hun dagelijks bestaan zichtbaar te laten worden.
Alleen krijgt die uitnodiging nu een nog krachtiger fundament:
Je hoeft de weg naar de overwinning niet zelf uit te vinden. Jezus is je als eersteling voorgegaan.
Wat betekenen deze nieuwe inzichten voor het onlangs verschenen boek God alles in allen – Het evangelie als metamorfose?
De nieuwe inzichten veranderen niets aan het theologische fundament van het boek. Ze spreken de inhoud van het boek nergens tegen, maar vormen wel een verdere verdieping en uitwerking ervan.
Inmiddels ben ik (Peter) begonnen aan een tweede boek, met als titel Door lijden tot heerlijkheid – De schepping als bewustzijnsreis. Waar God alles in allen de ontologische grondslag van Paulus’ evangelie als metamorfose beschrijft, onderzoek ik in dit nieuwe boek hoe deze werkelijkheid zich ontvouwt in de bewustzijnsreis van mens en schepping, van wedergeboorte tot uiteindelijke verheerlijking. Door lijden tot heerlijkheid bouwt daarmee voort op het eerste boek en brengt de daarin ontwikkelde gedachtegang een belangrijke stap verder.
Mijn Verlosser Leeft!
Wat ooit voor ons een vertrouwde geloofsbelijdenis was, heeft een nieuwe en veel diepere betekenis gekregen.
Jezus is onze Verlosser.
Niet omdat hij in onze plaats de straf heeft ondergaan die wij verdienden. Niet omdat God pas door zijn bloed bereid werd ons te vergeven. Niet omdat hij een goddelijke identiteit bezat die voor ons onbereikbaar is. En zelfs niet omdat hij opstond uit de lichamelijke dood.
Maar omdat hij als eerste de weg is gegaan die daardoor voor ons allemaal openligt. Onze ware Christus-identiteit is al verlost!
In Jezus heeft Christus de macht van de dood overwonnen. En omdat Christus alles en in allen is, raakt die overwinning ons allemaal.
Wij hoeven niet meer te worden wie wij ten diepste al zijn. Wij mogen ontwaken, wedergeboren worden en uiteindelijk volledig openbaar worden als de Christus die wij vanaf onze oorsprong zijn.
Jezus heeft de overwinning behaald. Wij mogen leren leven vanuit die overwinning.
Dat is voor ons de bevrijdende betekenis van het evangelie van Christus.
Jezus is geen exclusieve Verlosser die ons van buitenaf moet redden, maar als onze oudste Broer, in wie onze gezamenlijke Christus-identiteit voor het eerst volledig tot heerlijkheid is gekomen.
Wat in hem werkelijkheid is geworden, zal uiteindelijk in ons allemaal openbaar worden.
God alles in allen.
Hieronder de link naar een heel mooi lied van Eline dat we weer van harte mee kunnen zingen.
Op twee details na dan…
Kun jij raden welke twee zinnen dat zijn?
Herken jij jezelf in onze manier van geloven en wil je verder uitgedaagd worden om opnieuw na te denken over wat je gelooft? Lees dan ook ons vervolgartikel: Hoe zit het met de maagdelijke geboorte en de lichamelijke dood en opstanding van Jezus?
Reflectievragen
- Wat verandert er in jouw beeld van Jezus wanneer zijn uniciteit niet betekent dat hij een andere identiteit heeft dan wij, maar dat hij als eerste onze gezamenlijke Christus-identiteit volledig heeft geopenbaard?
- Kun jij geloven dat de overwinning van Christus in Jezus ook jouw overwinning is, nog voordat je die volledig ervaart?
- Wat betekent het voor jouw geloof wanneer verlossing niet draait om schuld en straf, maar om bevrijding uit de macht van verduistering, vergankelijkheid en dood?
- Waar merk jij dat de identificatie met je afzonderlijke ego (het vlees) nog sterker is dan het vertrouwen op je ware Christus-identiteit?
- Hoe zou jouw leven veranderen wanneer je niet langer probeert de overwinning te behalen, maar leert rusten in de overwinning die in Jezus al werkelijkheid is geworden?
Vind je dit artikel waardevol? Deel het gerust met anderen.
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.