“Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat maar eeuwig leven heeft.”
(Johannes 3:16)
Deze tekst wordt vaak het evangelie in een notendop genoemd. Geloof in de enig-geboren Zoon leidt tot eeuwig leven. De vraag is dan wel: wie is die Zoon precies?
In de Bijbel wordt namelijk ook gesproken over de eerst-geboren Zoon. En dat kan niet zomaar één en dezelfde Zoon zijn. Waar sprake is van een eerste, zijn er meerdere; en wat enig is, staat juist alleen. Dat spanningsveld vraagt om nadere bestudering.
We onderzoeken daarom de context van Johannes 3:16. In vers 12 en 13 staat:
“Als Ik u de aardse dingen heb gezegd en u niet gelooft, hoe zult u geloven als Ik u de hemelse zeg? En niemand is opgevaren in de hemel dan Hij die uit de hemel is neergedaald, de Zoon des mensen die in de hemel is.”
Hier wordt gesproken over aardse en hemelse dingen. In de hele Bijbel geldt: “aarde” verwijst naar de zichtbare wereld en “hemel” naar de onzichtbare wereld.
Vers 13 is vervolgens bijzonder: het beschrijft iemand die eerst uit de hemel neerdaalt (dus zichtbaar wordt), en daarna weer opvaart (weer onzichtbaar wordt). Johannes zegt daarbij dat dit de Zoon des mensen is, die op het moment van schrijven weer in de hemel is — dus in de onzichtbare werkelijkheid.
Dit roept vanzelf het beeld op van Jezus van Nazareth, maar dat is slechts gedeeltelijk juist. Johannes zegt immers dat de Zoon des mensen “in de hemel” is, terwijl Jezus van Nazareth als mens zichtbaar en tastbaar aanwezig was. Dat maakt duidelijk dat hier meer speelt dan alleen de fysieke Jezus.
Paulus laat hier extra licht op schijnen wanneer hij zegt dat wij in Christus gezeten zijn in de hemelse gewesten. Dat wijst op een werkelijkheid waarin wij geestelijk verbonden zijn met Christus in de onzichtbare wereld, terwijl ons lichaam zichtbaar op de aarde is.
Zo kun je de Zoon des mensen verstaan als Christus die in de hemel is: de onzichtbare Geest van God. Die Christus is uit de hemel neergedaald doordat Hij in Jezus van Nazareth zichtbaar en tastbaar werd. Christus zelf blijft echter in wezen in de hemel, de onzichtbare werkelijkheid.
De Zoon des mensen in de hemel is dus niet simpelweg de mens Jezus van Nazareth, maar de Christus, de Geest van God, die zich ten volle in en door de persoon van Jezus openbaarde.
In vers 14 wordt gezegd dat de Zoon des mensen verhoogd moest worden. Dat gebeurde in de verhoging van Jezus van Nazareth aan het kruis. Zijn leerlingen leerden hem juist daarin kennen als de Christus. Voor hen werd de Christus dus door de kruisiging van Jezus verhoogd en openbaar.
Vanuit dat perspectief komt de conclusie van Johannes 3:16 in een ander licht te staan. De “eniggeboren Zoon” verwijst dan naar de Christus, de Geest van God. Wie in Gods Geest gelooft, gaat niet verloren maar heeft eeuwig leven. Wie zich daartegen verzet, mist die redding.
Dat sluit direct aan bij Johannes 3:18:
“Wie in Hem gelooft wordt niet geoordeeld; maar wie niet gelooft is al geoordeeld, omdat hij niet heeft geloofd in de naam van de eniggeboren Zoon van God (Christus).”
En ook vers 19 verdiept dit beeld:
“En dit is het oordeel, dat het licht in de wereld is gekomen, en de mensen hebben de duisternis meer liefgehad dan het licht, want hun werken waren boos.”
Wanneer Jezus zegt: “Ik ben het licht der wereld”, spreekt hij als de Gezalfde des Heren — als de Christus, zijn ware Zelf. Jezus spreekt dus als de Christus. En tegelijk geldt: “Gij zijt het licht der wereld.” Christus in ons is de hoop op heerlijkheid, zoals Paulus zegt.
Daarom is ons lichaam een tempel van de Geest van God, niet van Jezus van Nazareth. Hoe zou iemand die zichtbaar en lichamelijk is zich immers over velen kunnen verdelen? Het gaat om de onzichtbare Geest van God, de zalving die in ons woont. In die zin is de hemel in ons binnenste.
“De Heer nu is de Geest; en waar de Geest van de Heer is, is vrijheid. Wij allen nu, die met onbedekt gezicht de heerlijkheid van de Heer aanschouwen, worden naar hetzelfde beeld veranderd van heerlijkheid tot heerlijkheid, als door de Heer, de Geest.”
(2 Korintiërs 3:17,18)
Paulus had het hierin goed gezien: waar in het Nieuwe Testament gesproken wordt over de Heer of over Jezus Christus, gaat het om de Geest van God die in Jezus Christus openbaar is geworden en ook in ons openbaar kan worden. Wij zijn immers als Jezus in deze wereld (1 Johannes 4:17).
Tot slot wordt hiermee ook de spanning opgelost dat Jezus zowel “eniggeboren Zoon” als “eerstgeboren Zoon” wordt genoemd. Als Christus is Jezus de eniggeboren Zoon: de unieke openbaring van Gods Geest. Als mens Jezus van Nazareth is Hij de eerstgeboren Zoon in die lijn van openbaring. Na Hem zijn er velen gekomen die in dezelfde bewustwording van Christus zijn binnengegaan.
Daarom kunnen ook wij als “zonen van God”, als Christussen(!), openbaar worden.
Zou je door willen praten over de inhoud van dit artikel?
Schroom dan niet en neem contact met ons op.
Klik hier als je je wilt abonneren op onze Blog / Infomail.
Vond je dit artikel de moeite waard om te lezen, overweeg dan een kleine financiële bijdrage. Het rekeningnummer is NL94 ASNB 0932 1927 50 t.n.v. P. Overduin.