Naar aanleiding van mijn posts en blogs krijg ik geregeld vragen over bovenstaande begrippen. Daarom volgt hier een toelichting op de plaats die deze termen innemen binnen mijn visie op het Koninkrijk van God.
Alles draait om de staat van het menselijk bewustzijn. Hoewel ik bewustzijn niet zie als drie strikt gescheiden stadia, geloof ik wel in een groei waarin drie bewustzijnslagen te onderscheiden zijn. Deze toestanden herkennen we ook in het Nieuwe Testament:
- Het rijk van de duisternis, met de voorhof van onze tempel (lichaam) als schaduwbeeld. Dit noem ik het verduisterde bewustzijn, ook wel de eerste hemel. Zolang ons bewustzijn verduisterd is, bevinden we ons in dit rijk.
- Het Koninkrijk van het Licht (het Koninkrijk van de Zoon der Liefde), met het heilige in onze tempel als schaduwbeeld: Christus in ons. Dit is het Christus-bewustzijn, de tweede hemel. Zodra het Licht van Christus in ons hart opgaat, wandelen we in dit Koninkrijk.
- Het Koninkrijk van God, met het heilige der heiligen als schaduwbeeld: het Koninkrijk in ons. Dit noem ik het Godsbewustzijn, de zogenoemde derde hemel waar Paulus over spreekt.
Hieronder een schematische voorstelling van de drie bewustzijnslagen.
Hieronder volgt het verband tussen de begrippen uit de titel en deze lagen van bewustzijn. Daarbij gebruik ik de begrippen theïsme, panentheïsme en pantheïsme niet als vaste filosofische systemen, maar als aanduidingen van de wijze waarop hetzelfde goddelijke Leven vanuit verschillende bewustzijnstoestanden wordt ervaren.
Verduisterd bewustzijn
Vanuit een verduisterd bewustzijn ervaart een gelovige God vooral als transcendent: een op zichzelf staande entiteit buiten de schepping. Kenmerkend voor dit bewustzijn is het denken in scheiding: God enerzijds en de schepping anderzijds. God wordt gezien als afwezig in zijn schepping, met als uitzondering Jezus van Nazareth, in wie Hij uniek geïncarneerd zou zijn.
Dit is het wereldbeeld van veel christenen en gaat samen met een theïstisch Godsbeeld. Velen leven vanuit de voorhof van hun tempel, omdat hun geleerd is dat de mens van nature niet deugt. Redding wordt daarom van buitenaf verwacht, in plaats van door naar binnen te keren en de tempel van het eigen lichaam binnen te gaan. Toch schrijft Paulus dat onze hoop op heerlijkheid ligt in Christus in ons (Kolossenzen 1:26-27).
Christus-bewustzijn
Wanneer we ons — in de Geest, dus niet slechts rationeel — bewust worden van onze Christus-identiteit, gaan we Christus in alles en iedereen herkennen. God wordt dan niet alleen als transcendent, maar ook als immanent ervaren. Als zonen van God zijn we openbaar geworden: God wordt zowel als Vader ervaren, die ons overstijgt, maar tegelijk erkennen we dat Christus (de zalving van Gods Geest) in alles en iedereen aanwezig is. De hele werkelijkheid is Christus-werkelijkheid.
Een groeiende groep mensen komt tot dit Christus-bewustzijn, zowel binnen als buiten het christendom. Hun wereldbeeld wordt panentheïsme genoemd.
Jezus, Paulus en de andere nieuwtestamentische schrijvers leefden vanuit dit bewustzijn en schreven vanuit dit perspectief. Veel Bijbelvertalingen zijn echter ontstaan vanuit een verduisterd bewustzijn, waardoor een groot deel van de rijkdom verloren is gegaan en een moralistisch evangelie is overgebleven — een evangelie waarin de oorspronkelijke kracht (dunamis) ontbreekt.
Godsbewustzijn
Gods doel is dat ieder mens tot Godsbewustzijn komt. Dat is het moment waarop we het Koninkrijk van God binnengaan — dat wil zeggen: ons daarvan bewust worden. Het is de weg naar binnen, via het heilige naar het heilige der heiligen binnen in onze tempel.
In deze staat zien we God “van aangezicht tot aangezicht”: volledige eenwording met God (theosis of deïficatie). Deze overgang zal de mensheid collectief doormaken en gaat gepaard met de verheerlijking (metamorfose) van het lichaam. God wordt Zich dan door de mens heen bewust van Zichzelf.
Vanaf dat moment is er alleen nog sprake van immanentie. Vanuit het Godsbewustzijn wordt de werkelijkheid ervaren als pantheïsme. Ik gebruik deze term echter niet als filosofisch systeem, maar als beschrijving van een staat van bewustzijn waarin geen wezenlijk onderscheid meer wordt ervaren tussen God en Zijn zelfexpressie in mens en schepping. Daarmee bedoel ik niet dat de veelheid van de schepping of de onderlinge ontmoeting tussen mensen verdwijnt. Integendeel. Ik geloof dat er uiteindelijk slechts één objectieve werkelijkheid bestaat: God alles in allen. Dus geen filosofisch pantheïsme, maar de ene werkelijkheid die vanuit Godsbewustzijn als pantheïstisch wordt ervaren. Tegelijk blijven mens en schepping Gods levende zelfexpressie. Wij zullen elkaar blijven ontmoeten als unieke uitdrukkingen van hetzelfde goddelijke Leven, volledig bewust van onze eenheid. Niet als mensen die door een God buiten de schepping worden gadegeslagen, maar als unieke uitdrukkingen waarin God Zichzelf kent en liefheeft in, door en als ons.
Samenvattend: een verduisterd bewustzijn ervaart die ene werkelijkheid als theïstisch, een ontwakend bewustzijn als panentheïstisch en een volledig verlicht bewustzijn als pantheïstisch. Niet de werkelijkheid verandert, maar het bewustzijn waardoor zij wordt waargenomen.
Past de wederkomst van Jezus nog in deze visie?
Het dogma van de wederkomst van Jezus is naar mijn overtuiging ontstaan doordat dit bredere perspectief verloren is gegaan. De schepping wacht niet op de terugkeer van Jezus, maar op het openbaar worden van de zonen van God — dat zijn wij.
“Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht der wereld.” (Johannes 9:5)
Waarom zien zoveel christenen dan toch uit naar zijn wederkomst? Dat heeft te maken met hun bewustzijn. Zolang dit verduisterd is, verwachten we redding van buitenaf. Christus in ons blijft dan een mysterie dat we hooguit verstandelijk belijden. Wat Jezus heeft geopenbaard, blijft buiten beeld.
We wandelen dan — ook als christenen — in de ijdelheid van ons denken, verduisterd in ons verstand en vervreemd van het leven van God (Efeziërs 4:17-18). Zo is een religie ontstaan rond de persoon Jezus van Nazareth, terwijl Hij juist de Christus heeft geopenbaard.
Wanneer we ons bewust worden van onze Christus-identiteit, worden we openbaar als zonen van God. Onze verwachting verschuift dan: niet langer gericht op Jezus die terugkomt op de wolken, maar op het volgen van zijn weg naar verheerlijking.
Deze opname in heerlijkheid zal niet individueel plaatsvinden, zoals bijvoorbeeld wordt voorgesteld in Left Behind. We bewegen naar een moment waarop de mensheid collectief in een ogenblik wordt opgenomen in heerlijkheid. Wanneer het Licht van Christus volledig doorbreekt, wordt de duisternis in één moment opgeslokt.
De ‘eerste hemel en aarde’ — het rijk van de duisternis — verdwijnen, en de schepping wordt bevrijd van vergankelijkheid (Romeinen 8:19-21). Als verheerlijkte mensheid vormen we samen het hemelse Jeruzalem, de bruid van Christus, voor de troon van God — beeldtaal voor volledige eenheid tussen God en mens.
Daarna zullen we, samen met Jezus van Nazareth, neerdalen op de aarde. We zullen opnieuw zichtbare lichamen aannemen, met de mogelijkheid om te transformeren naar een geestelijk lichaam — om ons in de Geest te verplaatsen en, zoals Jezus, door materie heen te bewegen.
Reflectievragen
- Vanuit welk bewustzijn kijk jij meestal naar God: ervaar je Hem vooral als buiten jou, of herken je ook iets van Zijn aanwezigheid in jou en om je heen?
- Wat gebeurt er in jou wanneer je hoort dat “Christus in jou” geen idee is, maar een werkelijkheid die ontdekt wil worden?
- Waar verwacht jij diep vanbinnen verandering of redding: van buitenaf, of via een beweging naar binnen?
- In hoeverre herken jij momenten waarop je eenheid ervaart met anderen, de wereld of God — en wat zegt dat over jouw bewustzijn?
- Als jij jezelf zou zien als iemand die de weg van Jezus volgt (van menswording naar verheerlijking), wat zou dat concreet veranderen in hoe je nu leeft?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
De administratieve verwerking van je bijdrage verloopt via Coachingspraktijk Overduin.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.