“7 Doch Ik zeg u de waarheid: Het is beter voor u, dat Ik heenga. Want indien Ik niet heenga, kan de Trooster niet tot u komen, maar indien Ik heenga, zal Ik Hem tot u zenden. 8 En als Hij komt, zal Hij de wereld overtuigen van zonde en van gerechtigheid en van oordeel; 9 van zonde, omdat zij in Mij niet geloven; 10 van gerechtigheid, omdat Ik heenga tot de Vader en gij Mij niet langer ziet; 11 van oordeel, omdat de overste dezer wereld geoordeeld is.” (Johannes 16:7-11)
Twee manieren van kijken
Paulus schrijft dat we de werkelijkheid op twee manieren kunnen beoordelen (1 Korintiërs 2:13-16): vanuit het denken van het vlees of vanuit de gezindheid van Christus. Vanuit welk bewustzijn we kijken, bepaalt wat we zien.
Wanneer Johannes 16:8 gelezen wordt vanuit de kennis van goed en kwaad, ontstaat vaak de volgende uitleg: zonde is alles wat verkeerd is, gerechtigheid is alles wat goed is, en oordeel betekent dat God uiteindelijk het kwaad en de zondaar zal straffen. De mensheid wordt daarbij verdeeld in twee groepen: gelovigen en ongelovigen, rechtvaardigen en zondaren, geredden en verlorenen.
Deze uitleg lijkt vanzelfsprekend, maar is gebaseerd op een bewustzijn dat voortdurend onderscheid maakt tussen goed en kwaad. Het is precies het denken dat verdeeldheid voortbrengt. Paulus rekent partijschappen en verdeeldheid zelfs tot de werken van het vlees (Galaten 5:20).
Een boodschap die voortkomt uit scheiding kan uiteindelijk nooit de eenheid voortbrengen waar Jezus zo hartstochtelijk om bad.
Jezus’ gebed om eenheid
“En Ik bid niet alleen voor dezen (de leerlingen van Jezus), maar ook voor hen (degenen die geen leerling van Jezus zijn), die door hun woord (het woord van de leerlingen van Jezus) in Mij geloven, opdat zij allen één zijn, gelijk Gij, Vader, in Mij en Ik in U, dat ook zij in Ons zijn; opdat (ook) de wereld gelove, dat Gij Mij gezonden hebt. En de heerlijkheid, die Gij Mij gegeven hebt, heb Ik hun gegeven, opdat (ook) zij (de wereld) één zijn, gelijk Wij één zijn.” (Johannes 17:20-22)
Jezus bidt niet alleen voor zijn leerlingen, maar ook voor allen die door hun getuigenis tot geloof zullen komen. Het doel van dit proces is uiteindelijk dat de wereld zal geloven en dat allen één zullen zijn.
Zolang wij de Bijbel blijven lezen vanuit de kennis van goed en kwaad, blijft deze eenheid buiten bereik. Daarom is een geestelijke uitleg noodzakelijk: een uitleg die voortkomt uit de gezindheid van Christus.
De gezindheid van Christus
“Hiervan spreken wij dan ook met woorden, die niet door menselijke wijsheid, maar door de Geest geleerd zijn, zodat wij het geestelijke met het geestelijke vergelijken. Doch een ongeestelijk mens aanvaardt niet hetgeen van de Geest Gods is, want het is hem dwaasheid en hij kan het niet verstaan, omdat het slechts geestelijk te beoordelen is. Maar de geestelijke mens beoordeelt alle dingen, zelf echter wordt hij door niemand beoordeeld. Want wie kent de zin des Heren, dat hij Hem zou voorlichten? Maar wij hebben de gezindheid van Christus.” (1 Korintiërs 2:13-16)
Vanuit deze geestelijke manier van kijken krijgen de woorden zonde, gerechtigheid en oordeel een diepere betekenis.
Zonde: leven vanuit verduisterd bewustzijn
Zonde is niet in de eerste plaats moreel falen, maar het missen van het doel waarvoor de mens en de schepping bedoeld zijn. Het is leven vanuit een verduisterd bewustzijn, vanuit wat Paulus het vlees noemt.
Jezus zegt dat de Geest overtuigt van zonde “omdat zij in Mij niet geloven” (Johannes 16:9). Niet geloven verwijst hier naar het niet vertrouwen op de werkelijkheid van het Koninkrijk van God die Jezus verkondigde. Zolang de mens leeft vanuit afgescheidenheid, blijft hij gevangen in een bewustzijn dat zijn ware identiteit niet herkent.
Gerechtigheid: leven vanuit Christus in ons
Gerechtigheid is de toestand waarin de mens tot zijn bestemming komt. Het is leven vanuit de Geest, vanuit Christus in ons.
Jezus zegt dat de Geest overtuigt van gerechtigheid “omdat Ik heenga tot de Vader” (Johannes 16:10). Juist doordat Jezus niet langer zichtbaar aanwezig zou zijn, kon de Geest komen. De aandacht verschuift daarmee van Jezus buiten ons naar Christus in ons.
Waar het bewustzijn verlicht wordt, ontstaat een nieuwe manier van leven. De mens leert wandelen vanuit de Geest en gaat deelnemen aan de werkelijkheid van het Koninkrijk van God dat hier en nu aanwezig is.
Oordeel: bevrijding van het oude bewustzijn
Ook oordeel krijgt vanuit de gezindheid van Christus een andere betekenis.
Oordeel gaat niet over een toekomstige scheiding tussen twee groepen mensen, maar over de scheiding tussen het oude en het nieuwe bewustzijn in ieder mens. Het gaat om het onderscheiden van wat voortkomt uit het vlees en wat voortkomt uit de Geest.
De Geest ontmaskert alles wat niet overeenkomt met onze ware bestemming, zodat het kan worden losgelaten. Het oude maakt plaats voor het nieuwe. Het verduisterde bewustzijn maakt plaats voor het Licht.
Jezus zegt dat de Geest overtuigt van oordeel “omdat de overste dezer wereld geoordeeld is” (Johannes 16:11). De macht van het oude bewustzijn is daarmee principieel gebroken. Daarom is oordeel uiteindelijk gericht op bevrijding: de bevrijding van de mensheid uit een leven naar het vlees, zodat zij leert leven vanuit de gezindheid van Christus.
Dat is de weg naar de eenheid waarvoor Jezus bad.
Van de boom van kennis naar de boom des Levens
Deze geestelijke betekenis van zonde, gerechtigheid en oordeel wordt zichtbaar wanneer we niet langer eten van de boom van kennis van goed en kwaad, maar van de boom des Levens.
De boodschap van het Koninkrijk van God nodigt ons uit om voorbij verdeeldheid te kijken en te ontdekken wat ons werkelijk verbindt. Waar het denken in goed en kwaad overheerst, ontstaan scheidingen. Waar Christus in ons wordt herkend, ontstaat eenheid.
Daarom heeft de wereld geen boodschap nodig die mensen tegenover elkaar plaatst, maar een boodschap die hen wakker maakt voor het Leven dat al in hen aanwezig is.
Wanneer de kerk opnieuw leert leven vanuit deze werkelijkheid, kan zij de jonge wijn van het Koninkrijk schenken in nieuwe zakken. Dan wordt zichtbaar wat Jezus voor ogen had: dat allen één zullen zijn.
Reflectievragen
- Lees ik de Bijbel vooral vanuit de kennis van goed en kwaad, of vanuit de gezindheid van Christus?
- Op welke gebieden van mijn leven ervaar ik nog een verduisterd bewustzijn dat het Licht nodig heeft?
- Wat betekent het voor mij dat Christus niet alleen vóór mij is, maar ook in mij leeft?
- Zie ik oordeel vooral als straf, of als een proces van onthulling en bevrijding?
- Hoe kan ik vandaag concreet bijdragen aan de eenheid waar Jezus voor bad?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
De administratieve verwerking van je bijdrage verloopt via Coachingspraktijk Overduin.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.
Één reactie op “De heilige Geest overtuigt van zonde en van gerechtigheid en van oordeel”
Prachtig !
En diep in je binnenste voel je dat dit de waarheid is.