God is volmaakt goed en volmaakte Liefde
God woont in een ontoegankelijk Licht en in God is geen duisternis. God is volmaakt goed en volmaakte Liefde.
“En wij hebben de liefde onderkend en geloofd, die God jegens ons heeft. God is liefde, en wie in de liefde blijft, blijft in God en God blijft in hem. (…) Er is in de liefde geen vrees, maar de volmaakte liefde drijft de vrees uit; want de vrees houdt verband met straf en wie vreest, is niet volmaakt in de liefde.” (1 Johannes 4:16,18)
“Iedere gave, die goed, en elk geschenk, dat volmaakt is, daalt van boven neder, van de Vader der Lichten, bij wie geen verandering is of zweem van ommekeer.” (Jakobus 1:17)
Bij Gods liefde gaat het om agapè: volkomen onvoorwaardelijke Liefde, die het kwaad niet toerekent (1 Korintiërs 13:5). Er is geen voorwaarde waaraan wij eerst moeten voldoen om deze Liefde te ontvangen. Zij behoort tot het wezen van God en daarin is God nooit veranderd.
Het kruis is daarom geen voorwaarde waardoor Gods Liefde en genade beschikbaar konden worden. Het wijst ons de weg waardoor wij ons bewust kunnen worden van die Liefde en kunnen gaan leven vanuit de goddelijke werkelijkheid die er altijd al was.
Heiligheid en rechtvaardigheid vanuit de boom van kennis
Misschien roept dit direct vragen op. Maar God is toch ook heilig en rechtvaardig? Kan God zonden dan zomaar ongestraft laten?
Wanneer Jezus aan het kruis moest sterven om onze schuld te voldoen, ligt daaraan de gedachte ten grondslag dat God onze zonden vanwege zijn heiligheid en rechtvaardigheid niet ongestraft kan laten. De kennis van goed en kwaad vormt dan het kader waarbinnen schuld, straf en genoegdoening worden verstaan.
De kennis van goed en kwaad heeft ervoor gezorgd dat de mens naar het vlees is gaan leven. Het vlees verlangt gerechtigheid op basis van de wet: iemand moet boeten voor wat verkeerd is gegaan. Onvoorwaardelijke bevrijding zonder boetedoening, genoegdoening of zondoffer is vanuit dit denken moeilijk voorstelbaar.
Wanneer dit menselijke rechtvaardigheidsdenken ons beeld van God gaat bepalen, wordt het moeilijk ons een God voor te stellen die geen zondoffer verlangt en wiens Liefde en bevrijding niet afhankelijk zijn van een plaatsvervangend offer.
Onze rechtsstaat functioneert noodzakelijkerwijs vanuit onderscheid tussen goed en kwaad. Maar wanneer hetzelfde denkkader ons verstaan van het evangelie bepaalt, gaan we ook God en het Koninkrijk vanuit die boom interpreteren.
De Bijbel lezen vanuit de kennis van goed en kwaad of vanuit de Geest
Ook bij het lezen van de Bijbel speelt onze manier van waarnemen een belangrijke rol.
Wanneer de kennis van goed en kwaad bepalend is, komt de schuldvraag gemakkelijk centraal te staan: de mens heeft overtredingen begaan, schuld opgebouwd en die schuld moet worden voldaan. Jezus neemt vervolgens de straf op zich, zodat onze zonden kunnen worden vergeven. Ook Bijbelvertalingen zijn mede tot stand gekomen binnen een geschiedenis waarin deze juridisch-forensische manier van denken over het kruis een belangrijke plaats heeft gekregen.
Vanuit de Geest opent zich voor mij een ander perspectief. Jezus en Paulus leefden vanuit de volmaakte goedheid en onvoorwaardelijke Liefde van God. Niet de kennis van goed en kwaad, maar de kennis van God vormde hun uitgangspunt.
Paulus kende niemand meer naar het vlees (2 Korintiërs 5:16) en zag Christus als alles en in allen (Kolossenzen 3:11). Wanneer wij in de Geest leren wandelen, verandert ook onze manier van kijken. Ons bewustzijn ontwaakt voor de Christus-werkelijkheid achter de zichtbare tegenstellingen.
God kent niemand naar het vlees. Hij ziet mensen als zonen en dochters van de Allerhoogste (Psalm 82:6), gedragen door de werkelijkheid van Christus. Dat was ook vóór het kruis niet anders. De mens was zich alleen niet bewust van zijn werkelijke identiteit, met alle gevolgen van dien.
‘Christus in ons’ als verborgen werkelijkheid
Het mysterie van ‘Christus in ons’ was volgens Paulus eeuwen en geslachten lang verborgen en werd openbaar gemaakt (Kolossenzen 1:26-27). Jezus van Nazareth heeft deze werkelijkheid zichtbaar gemaakt.
De spanning tussen wet en Geest waarvoor Paulus zijn lezers waarschuwde, bleef ook daarna bestaan. In de geschiedenis van het christendom kregen wet, schuld en vergeving opnieuw een belangrijke plaats in het verstaan van het evangelie.
In Galaten waarschuwt Paulus krachtig voor een terugkeer naar de wet. Hij spreekt over een ander evangelie wanneer mensen zich afwenden van de genade van Christus (Galaten 1:6-12). Vervolgens stelt hij de beslissende vraag:
“Hebt u de Geest ontvangen door de wet na te leven of door te luisteren en te geloven?” (Galaten 3:2)
En later:
“Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen.” (Galaten 5:1)
Vanuit deze spanning tussen wet en Geest kunnen verschillende kernbegrippen van het evangelie opnieuw worden bezien.
Zonde: leven vanuit een verduisterd bewustzijn
Zonde kan worden verstaan vanuit de gedachte dat de mens een zondige natuur heeft en van nature tegenover de goede God staat. Het Griekse begrip hamartia heeft echter betrekking op doel missen.
Vanuit het perspectief dat hier wordt ontvouwd, missen wij zolang we vanuit de kennis van goed en kwaad leven het doel waarvoor wij geschapen zijn. Door het verduisterde bewustzijn leven wij als het ware gevangen in het rijk van de duisternis. De zondemacht houdt ons blind voor de Waarheid en verhindert dat het Christus-Leven in ons ten volle zichtbaar wordt.
God rekent niet met het vlees. Liefde rekent het kwaad niet toe. Gods beweging is gericht op het openen van onze ogen, zodat wij uit de duisternis worden bevrijd en tot ons doel komen.
Dat zien we terug in de missie van Jezus:
“De Geest des Heren is op Mij, daarom, dat Hij Mij gezalfd heeft, om aan armen het evangelie te brengen; en Hij heeft Mij gezonden om aan gevangenen loslating te verkondigen en aan blinden het gezicht, om verbrokenen heen te zenden in vrijheid, om te verkondigen het aangename jaar des Heren.” (Lukas 4:18-19)
Zonden: alles waardoor wij ons doel missen
Ook bij ‘zonden’ gaat het om doel missen. Door de zondemacht missen wij ons uiteindelijke doel: de verheerlijking van ons vergankelijke lichaam.
Wanneer goed en kwaad ons uitgangspunt blijven, verstaan we zonden vooral als verkeerde dingen doen of regels overtreden. Maar alles waardoor wij ons doel missen, behoort tot deze werkelijkheid. Ook angst, schuldgevoel, armoede, ziekte en uiteindelijk de fysieke dood staan in het teken van de vergankelijkheid waaruit God ons wil bevrijden.
Gods bevrijding is voor iedereen. Jezus hoefde niet aan het kruis om God bereid te maken onze zonden te vergeven. Alleen het wegnemen van schuldgevoel bevrijdt ons bovendien niet uit de macht van zonde en dood.
Daarvoor moeten onze ogen worden geopend. Ons bewustzijn moet ontwaken uit de duisternis, zodat wij worden overgebracht in het Koninkrijk van het Licht.
Oordeel: scheiding met het oog op herstel
Het Griekse woord krisis heeft betrekking op scheiding maken.
Wanneer Gods oordeel vanuit goed en kwaad wordt verstaan, kan het worden gezien als de definitieve scheiding tussen ‘goede’ en ‘kwade’ mensen. Vanuit de boom van het Leven verschijnt een andere werkelijkheid: God brengt scheiding tussen Geest en vlees.
Het koren wordt van het kaf gescheiden. Het koren staat voor onze Christus-identiteit; het kaf voor het vleselijke dat ons leven bepaalt zolang ons bewustzijn nog verduisterd is.
Gods oordeel is daarom gericht op zuivering, herstel en transformatie, nooit op het definitief buitensluiten of vernietigen van mensen. De uiteindelijke scheiding vindt plaats in de verheerlijking van ons lichaam, wanneer het vergankelijke met onvergankelijkheid en het sterfelijke met onsterfelijkheid wordt overkleed.
Heiliging: apart gezet van de duisternis
Het Griekse hagiasmos heeft betrekking op apart zetten.
Dat God heilig is, betekent niet dat God Zich van ‘kwade’ mensen heeft afgekeerd. God is volledig vrij van de duisternis. Er is in Hem geen verduistering.
God kent niemand naar het vlees en ziet onze verduisterde bestaanswijze niet als onze diepste identiteit. Heiliging is vanuit dit perspectief het proces waarin onze werkelijke, geestelijke identiteit steeds duidelijker wordt onderscheiden van het vleselijke. De nieuwe mens wordt zichtbaar terwijl de oude bestaanswijze haar greep verliest.
Wie vanuit die werkelijkheid leert leven, kent ook anderen steeds minder naar het vlees. Veroordeling verliest dan haar grond. Jezus kwam niet om mensen te veroordelen of om Gods oordeel in hun plaats te ondergaan, maar om hen uit de duisternis te bevrijden.
Gods gerechtigheid maakt alles recht
Ook rechtvaardigheid kan vanuit verschillende perspectieven worden verstaan.
Vanuit het vlees draait gerechtigheid om vergelding: oog om oog en tand om tand. Vanuit de Geest gaat gerechtigheid om recht doen en recht maken.
Gods gerechtigheid wordt daarom niet zichtbaar doordat Hij mensen hun overtredingen vergeldt, maar doordat Hij uiteindelijk alles recht maakt. Niet strafrecht, maar herstel staat centraal.
Gods toorn is niet tegen de mens gericht
Ook Gods toorn krijgt vanuit dit perspectief een andere betekenis.
Gods heilige toorn richt zich tegen datgene wat ons gevangenhoudt en waardoor wij ons doel missen: het vleselijke, de oude mens, de sfeer van dood en verduistering.
Zolang wij ons daarmee identificeren, kan het lijken alsof Gods toorn tegen onszelf is gericht. Maar onze diepste identiteit ligt niet in die oude bestaanswijze. Onze identiteit is verbonden met Christus.
Gods toorn is daarom niet gericht tegen de mens, maar tegen alles wat verhindert dat het Christus-Leven in de mens tot volle openbaring komt.
God als verterend vuur
Gods Licht is zo intens dat ons huidige vergankelijke bestaan het niet kan verdragen. Daarom kan vlees en bloed het Koninkrijk van God niet beërven.
Dat heeft niet te maken met schuld waardoor wij niet voor God zouden kunnen bestaan. God wil ons uit de duisternis en vergankelijkheid bevrijden, zodat ons fysieke lichaam uiteindelijk wordt verheerlijkt en wij ten volle kunnen participeren in het Koninkrijk van God, het ontoegankelijke Licht.
Verzoening als kosmische omkering
Ook verzoening krijgt vanuit de boom van het Leven een andere betekenis.
Het gaat niet primair om herstel van een relatie die door onze verkeerde daden verbroken zou zijn. Vanuit dit perspectief ligt het accent niet op schuld, maar op bevrijding uit de sfeer van dood.
Paulus gebruikt katallassō in een veel bredere beweging waarin God de kosmos in overeenstemming brengt met Zichzelf. Verzoening maakt deel uit van Gods doorgaande scheppingsproces en van de bevrijding uit de sfeer van dood.
De gedachte van verzoening door voldoening past daarom niet bij deze manier van verstaan van Paulus’ evangelie.
Van oude wijn naar het evangelie van het Koninkrijk
Het oude verbond staat in het teken van een leven naar het vlees. De wet van Mozes weerspiegelt de kennis van goed en kwaad. Binnen dat kader functioneren offers vanwege overtreding en schuld. Paulus spreekt over een bediening van de dood.
Vanuit het perspectief dat hier wordt ontvouwd, reikt het evangelie verder dan zonde, schuld en vergeving: het gaat om bevrijding uit de macht van zonde en dood.
De heerlijkheid van het nieuwe verbond opent deze werkelijkheid. Daar rekenen we niet langer met de oude mens. Jezus van Nazareth heeft deze werkelijkheid aan zijn Joodse volksgenoten geopenbaard, in woord en daad, met zijn kruisweg als beslissende manifestatie daarvan. Deze weg mondde uit in de verheerlijking van zijn lichaam en het binnengaan van het Koninkrijk van God.
Wie achter hem aangaat en mens van de Weg wordt, keert zich af van een leven naar het vlees. Naarmate het bewustzijn ontwaakt voor Christus in ons, wordt het Christus-Leven steeds meer zichtbaar. De weg voert van duisternis naar Licht, van dood naar Leven en uiteindelijk van vergankelijkheid naar verheerlijking.
De vraag is daarom vanuit welk perspectief wij het evangelie verstaan. Blijven we denken vanuit de kennis van goed en kwaad, of maken we ruimte voor de jonge wijn in nieuwe zakken: het evangelie van het Koninkrijk van God, geworteld in wie God werkelijk is: volmaakt goed en volmaakte Liefde?
Wanneer die werkelijkheid in ons bewustzijn doorbreekt, kunnen zonen en dochters van God zichtbaar worden en kan Gods Geest steeds voller door ons heen openbaar worden.
De schepping wacht er met reikhalzend verlangen op.
Durf jij te vertrouwen dat God werkelijk goed is?
Reflectievragen
- In hoeverre wordt jouw beeld van God nog bepaald door de tegenstelling tussen goed en kwaad?
- Hoe verandert jouw beeld van Gods oordeel wanneer je het ziet als onthulling, zuivering en herstel?
- Wat betekent het voor jouw dagelijks leven wanneer je ervan uitgaat dat Christus in ons een werkelijkheid is die steeds meer zichtbaar mag worden?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.