De uitspraak dat het “niet om religie, maar om relatie” gaat, klinkt bekend. Vaak wordt daarmee een tegenstelling bedoeld tussen religieuze regels enerzijds en een persoonlijke relatie met God anderzijds.
Maar misschien ligt er nog een diepere vraag onder.
Wat bedoelen we eigenlijk wanneer we spreken over onze relatie met God? Denken we daarbij aan God en mens als twee afzonderlijke werkelijkheden die met elkaar verbonden moeten worden? Of kan er ook sprake zijn van onderscheid zonder afgescheidenheid?
Van scheiding naar eenheid
Het woord religie is door sommige oude christelijke schrijvers verbonden met het Latijnse religare: verbinden of vastbinden. Vanuit die betekenis ontstaat een interessant beeld: religie als het herstellen van een verbinding tussen God en mens.
Maar wat als die verbinding in haar diepste werkelijkheid nooit verbroken is geweest?
Vanuit het perspectief van deze blog ligt de kern van verlossing niet in het tot stand brengen van een ontologische verbinding die eerst afwezig was, maar in het ontwaken voor de werkelijkheid waarin ons bestaan vanaf het begin in God geworteld is.
Wij bestaan niet los van God.
Zijn Geest draagt ons bestaan en Zijn Leven wil in en door ons zichtbaar worden.
In de werkelijkheid van Gods Koninkrijk — hier en nu volledig aanwezig — is afgescheidenheid daarom niet het laatste woord. De weg van bewustwording voert ons van de ervaring van scheiding naar het herkennen van eenheid.
Christus in ons: één Geest, één Leven
Wat betekent het dan wanneer we spreken over een relatie met God?
Ook het woord relatie kan gemakkelijk worden verstaan vanuit twee afzonderlijke werkelijkheden: God daar en wij hier. Maar verbondenheid met God hoeft geen afgescheidenheid te veronderstellen.
Er kan onderscheid zijn zonder ontologische scheiding.
In Christus-bewustzijn worden onze ogen geopend voor die eenheid binnen verscheidenheid. Het verduisterde bewustzijn ervaart God vooral als tegenover ons. Wanneer het Christus-Licht doorbreekt, ontdekken we dat ons hele bestaan vanaf het begin in God geworteld is.
Christus in ons opent onze ogen voor die werkelijkheid.
Die eenheid wordt vervolgens niet beleefd in afzondering. Juist in onze verbondenheid met andere mensen krijgt zij een zichtbare gestalte.
God wordt niet alleen gezocht als een werkelijkheid tegenover ons, maar herkend als Degene in Wie ons hele bestaan geworteld is en Wiens Leven in en door mensen zichtbaar wordt.
Liefde maakt God zichtbaar
Jezus brengt de verbinding tussen liefde tot God en liefde tot de ander krachtig onder woorden:
“Meester, wat is het grote gebod in de wet? Jezus zei tegen hem: U zult de Heere, uw God, liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dit is het eerste en het grote gebod. En het tweede, hieraan gelijk, is: U zult uw naaste liefhebben als uzelf. Aan deze twee geboden hangt heel de Wet, en de Profeten.”
(Mattheüs 22:36-40)
De liefde tot God en de liefde tot de naaste blijken bij Jezus onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Wie God liefheeft, kan die liefde niet losmaken van de manier waarop hij met andere mensen omgaat.
Daar wordt de werkelijkheid van Gods Koninkrijk concreet.
Het onzichtbare krijgt een zichtbare gestalte.
Gods Liefde krijgt handen en voeten in de manier waarop wij elkaar zien, ontvangen en liefhebben.
Geen liefde zonder de ander
Johannes maakt deze verbinding bijzonder concreet:
“Als iemand zou zeggen: Ik heb God lief, en hij zou zijn broeder haten, dan is hij een leugenaar. Want wie zijn broeder, die hij ziet, niet liefheeft, hoe kan hij God liefhebben, Die hij niet gezien heeft?”
(1 Johannes 4:20)
En:
“Niemand heeft ooit God gezien. Als wij elkaar liefhebben, blijft God in ons en is Zijn liefde in ons volmaakt geworden.”
(1 Johannes 4:12)
Hier krijgt het mysterie van Christus in ons een heel praktische betekenis.
Gods aanwezigheid blijft niet verborgen in een innerlijke geloofservaring. Zij wordt zichtbaar waar Liefde zichtbaar wordt.
Waar mensen elkaar werkelijk liefhebben, krijgt iets van de onzichtbare werkelijkheid van God een menselijke gestalte.
Niet alleen in woorden of overtuigingen, maar midden in onze relaties.
De vervulling van de wet wordt zichtbaar in liefde
Ook Paulus legt deze verbinding:
“Want dit: U zult niet echtbreken, u zult niet doden, u zult niet stelen, u zult geen vals getuigenis geven, u zult niet begeren, en welk ander gebod er ook is, wordt in dit woord samengevat, namelijk hierin: U zult uw naaste liefhebben als uzelf. De liefde doet de naaste geen kwaad. Daarom is de liefde de vervulling van de wet.”
(Romeinen 13:9-10)
Paulus noemt hier de geboden die betrekking hebben op onze omgang met andere mensen en brengt ze samen in één beweging: liefde.
Daar wordt zichtbaar hoe het Koninkrijk concreet gestalte krijgt.
Liefde is niet alleen een opdracht die van buitenaf tot ons komt. Zij is ook de vrucht van het goddelijke Leven dat in ons werkzaam is.
Waar wij leren leven vanuit Christus in ons, krijgt die werkelijkheid vorm in onze omgang met de ander.
Het Christus-Leven wordt zichtbaar als liefde.
God krijgt een persoonlijke gestalte in mensen
Wat betekent dit voor onze relatie met God?
Niet dat God en mens eenvoudigweg samenvallen. Ook niet dat God uitsluitend in mensen gevonden kan worden.
Maar wel dat God Zich persoonlijk laat kennen en in menselijke relaties een zichtbare gestalte krijgt.
Gods Liefde krijgt handen die aanraken, oren die luisteren, ogen die de ander werkelijk zien en woorden die leven geven.
In Jezus van Nazareth werd deze werkelijkheid op unieke wijze zichtbaar. In hem zien we wat het betekent wanneer Gods Liefde volledig gestalte krijgt in een menselijk leven.
En datzelfde Christus-Leven woont ook in ons en wil in en door ons zichtbaar worden.
Van relatie naar geleefde eenheid
Misschien is daarom de tegenstelling tussen religie en relatie uiteindelijk niet eens de diepste vraag.
De werkelijke vraag is: vanuit welk bewustzijn leven wij?
Leven we vanuit de ervaring dat God ver weg is en dat wij de afstand voortdurend moeten overbruggen?
Of gaan onze ogen open voor een werkelijkheid waarin ons bestaan vanaf het begin in God geworteld is?
Christus-bewustzijn opent ons voor die laatste werkelijkheid.
Niet zodat het onderscheid tussen God, onszelf en de ander verdwijnt, maar zodat de ervaren afgescheidenheid haar macht verliest.
Dan krijgt onze verbondenheid met God een concrete uitwerking in onze verbondenheid met mensen.
God is Liefde.
En waar die Liefde in en door ons zichtbaar wordt, krijgt de werkelijkheid van Gods Koninkrijk hier en nu een tastbare gestalte.
Daarom is de belangrijkste vraag misschien niet alleen óf wij zeggen een relatie met God te hebben.
De vraag is of de eenheid waarvan wij spreken ook zichtbaar wordt in de manier waarop wij leven en liefhebben.
Want juist daar krijgt de onzichtbare Liefde van God een zichtbare, menselijke gestalte.
Reflectievragen
- Hoe zichtbaar wordt Gods Liefde in jouw omgang met anderen?
- Waar nodigt Christus in jou je uit om Liefde concreet te maken?
- Wat betekent het voor jou dat het Koninkrijk van God hier en nu zichtbaar wil worden?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.