De uitspraak dat het “niet om religie, maar om relatie” gaat, klinkt bekend. Meestal bedoelt men daarmee dat religie draait om wet en relatie om genade. Maar wie kijkt naar de oorsprong van het woord religie, ontdekt iets dat schuurt met deze tegenstelling.
Religie als denken vanuit scheiding
Religie komt van het Latijnse re-ligare, wat “opnieuw verbinden” betekent. Het veronderstelt dat de verbinding tussen God en mens verbroken is en hersteld moet worden. Juist daar ligt de kern van religieus denken: het idee van scheiding. Zolang we geloven dat de eenheid met God hersteld moest worden — bijvoorbeeld door het offer van Jezus — blijven we binnen datzelfde kader van religie denken.
Werkelijke bevrijding begint waar dit denken wordt losgelaten. De verbinding met God is nooit verbroken geweest. Wij zijn geen afgescheiden wezens die opnieuw verbonden moeten worden, maar een levende uitdrukking van Gods Geest. Zijn Geest is ons Leven. In het Koninkrijk van God — hier en nu — bestaat geen scheiding, alleen eenheid die zichtbaar wil worden.
Christus in ons: één Geest, één leven
Als Gods Geest ons eigen Leven is, wat betekent dan “relatie met God”? Relatie veronderstelt twee. Maar in het bewustzijn van Christus is er geen tweeheid, maar eenheid. Denken in scheiding — God daar, wij hier — is denken vanuit verduistering. Het is het oude bewustzijn dat het Koninkrijk niet ziet.
Christus in ons opent het zicht op wat altijd waar was: wij zijn één met God. Die eenheid wordt niet beleefd in afzondering, maar juist in verbondenheid met anderen. God wordt niet gekend als een verre, onzichtbare werkelijkheid, maar als Leven dat zichtbaar wordt in mensen.
Liefde maakt God zichtbaar
Jezus brengt dit scherp onder woorden wanneer hij de wet samenvat:
“Meester, wat is het grote gebod in de wet? Jezus zeide tot hem: Gij zult de Here, uw God, liefhebben met geheel uw hart en met geheel uw ziel en met geheel uw verstand. Dit is het grote en eerste gebod. Het tweede, daaraan gelijk, is: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. Aan deze twee geboden hangt de ganse wet en de profeten.” (Matteüs 22:36-40).
Jezus benoemt geen scheiding tussen twee geboden, maar een diepe eenheid. God liefhebben gebeurt door de naaste lief te hebben als jezelf. Dat is geen theorie, maar een openbaring van hoe het Koninkrijk werkt: het onzichtbare wordt zichtbaar in het tastbare.
Het idee dat je van God kunt houden, maar afstand houdt van mensen, houdt geen stand in dit licht. Liefde tot God zonder liefde tot de ander is een illusie.
Geen liefde zonder de ander
Johannes maakt dit onontkoombaar duidelijk:
“Indien iemand zegt: Ik heb God lief, doch zijn broeder haat, dan is hij een leugenaar; want wie zijn broeder, die hij gezien heeft, niet liefheeft, kan God, die hij niet gezien heeft, niet liefhebben.” (1 Johannes 4:20)
En:
“Niemand heeft ooit God aanschouwd; indien wij elkander liefhebben, verblijft God in ons en zijn liefde is in ons volmaakt geworden.” (1 Johannes 4:12)
Hier wordt het mysterie van Christus in ons concreet: God wordt zichtbaar waar liefde zichtbaar wordt. Niet in afzondering, maar in relatie — niet als religieus concept, maar als geleefde werkelijkheid.
De vervulling van de wet is zichtbaar leven
Ook Paulus bevestigt dit:
“Want de geboden: gij zult niet echtbreken, gij zult niet doodslaan, gij zult niet stelen, gij zult niet begeren en welk ander gebod er ook zij, worden samengevat in dit ene woord: gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. De liefde doet de naaste geen kwaad; daarom is de liefde de vervulling der wet.” (Romeinen 13:9,10)
Opvallend is dat Paulus het eerste gedeelte van het grote gebod — God liefhebben boven alles — niet apart noemt. Niet omdat het ontbreekt, maar omdat het volledig besloten ligt in het tweede gebod: liefhebben van de ander als jezelf. Hier wordt religie ontmaskerd en het Koninkrijk zichtbaar: liefde is geen opdracht van buitenaf, maar de uitdrukking van wie wij in essentie zijn: Christus.
God wordt persoon in mensen
Wat betekent dit voor de “relatie met God”? Het betekent dat God geen persoon buiten ons is, maar Persoon wordt in en door mensen. Liefde krijgt handen en voeten in onze onderlinge relaties. Jezus is daarin geen uitzondering, maar openbaring — een spiegel waarin wij zien wie wij zelf zijn.
God is volmaakte Liefde. En die Liefde verlangt ernaar zichtbaar te worden. Niet ergens ver weg, maar hier, in ons en door ons heen. In het Koninkrijk wordt God niet gezocht buiten de mens, maar herkend in de ander.
Daarom is de vraag niet of wij een relatie met God hebben, maar of wij leven vanuit de eenheid die er al is. Of wij Christus in ons laten verschijnen als liefde voor de ander.
Want daar — en alleen daar — wordt God zichtbaar.
Reflectievragen
- Geloof je dat de eenheid met God nooit verbroken is geweest, of ervaar je nog scheiding?
- Hoe zichtbaar wordt Gods Liefde in jouw omgang met anderen?
- Kun je God los zien van mensen, of herken je Hem juist in hen?
- Waar nodigt Christus in jou je uit om Liefde concreet te maken?
- Wat betekent het voor jou dat het Koninkrijk van God hier en nu zichtbaar wil worden?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact op te nemen — we denken graag met je mee.
Wil je ons werk ondersteunen zodat we dit soort artikelen kunnen blijven delen? Een vrijwillige bijdrage is altijd welkom:
NL94 ASNB 0932 1927 50 t.n.v. P. Overduin
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.