Het is vandaag Hervormingsdag. Een mooie dag om aandacht te vragen voor misschien wel de belangrijkste hervorming van onze tijd.
Deze hervorming heeft alles te maken met de titel Christus, die door de meeste christenen exclusief wordt verbonden aan Jezus van Nazareth. Jezus zelf lijkt echter niet veel op te hebben met die exclusiviteit. Hij noemt zichzelf immers geregeld de mensenzoon, wat vanuit het Aramees vertaald kan worden als ‘ieder mens’ of ‘de mens als zodanig’. Jezus identificeert zich volledig met de mensheid.
Jezus leefde tijdens de overgang van het oude naar het nieuwe verbond. Als mens van vlees en bloed vertegenwoordigde hij het oude verbond; als Christus openbaarde hij het nieuwe. Het oude verbond is volgens Hebreeën slechts een schaduw van een diepere werkelijkheid (Hebreeën 8:5; 10:1). Die werkelijkheid vinden we in Christus.
Van het oude verbond naar de nieuwe en levende Weg
Jezus leefde als Jood onder de wet van Mozes en werd op grond van die wet veroordeeld tot de kruisiging. Met zijn bloed werd het nieuwe verbond bekrachtigd en kwam het oude verbond tot zijn einde.
De kruisiging van Jezus maakt deel uit van het zichtbare schaduwbeeld. De diepere werkelijkheid is dat in Christus de oude mensheid medegekruisigd is:
“onze oude mens medegekruisigd is” (Romeinen 6:6)
Hierdoor wordt de oude bestaanswijze ontkracht. Vervolgens zien we Christus door Jezus heen tot opstanding en verheerlijking komen. Daarmee wordt zichtbaar wat de bestemming van de mens is.
Hebreeën noemt dit de nieuwe en levende Weg (Hebreeën 10:20): de weg van de oude mens naar de nieuwe mens, van verduistering naar Licht, van Adam naar Christus.
Niet voor niets werden de eerste gelovigen aangeduid als mensen van de Weg (Handelingen 9:2). Ook wij worden uitgenodigd die weg te gaan: de weg waarop de oude mens wordt gekruisigd en de ene nieuwe mens in ons openbaar wordt.
De bedekking van het oude verbond
Zolang onze aandacht uitsluitend gericht blijft op de historische persoon Jezus van Nazareth, kunnen we voorbijgaan aan de werkelijkheid die hij kwam openbaren. Paulus spreekt daarom over een bedekking die het zicht op Christus verduistert.
Die bedekking wordt versterkt wanneer Christus exclusief aan Jezus wordt voorbehouden. Dan blijven we leven bij de schaduw en missen we de werkelijkheid.
Het gevolg is dat we ons doel missen: God verheerlijken met ons lichaam.
Daarom is het de hoogste tijd voor een nieuwe Reformatie. Niet een hervorming van kerkstructuren of dogma’s, maar een hervorming van bewustzijn. Een Reformatie die de bedekking van het oude verbond wegneemt en ons opnieuw laat zien wie wij werkelijk zijn.
Jouw lichaam is een heilige tempel
Paulus spreekt opvallend positief over het menselijk lichaam:
“Weet gij niet, dat gij Gods tempel zijt en dat de heilige Geest in u woont? … Want de tempel Gods, en dat zijt gij, is heilig!” (1 Korintiërs 3:16,17b)
“Of weet gij niet, dat uw lichaam een tempel is van de heilige Geest, die in u woont, die gij van God ontvangen hebt, en dat gij niet van uzelf zijt?” (1 Korintiërs 6:19)
Ons lichaam is volgens Paulus niet iets waaruit wij moeten ontsnappen. Het is een heilige tempel waarin Gods Geest woont.
Daarom roept hij op:
“stelt uw lichamen tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer: dit is uw redelijke eredienst.” (Romeinen 12:1)
“Verheerlijkt dan God met uw lichaam.” (1 Korintiërs 6:20)
Deze uitspraken zijn onlosmakelijk verbonden met het grote mysterie waar Paulus steeds opnieuw naar verwijst:
“hoe glorierijk dit mysterie is voor alle volken: Christus in ons de hoop op heerlijkheid.” (Kolossenzen 1:27)
Christus in ons: de hoop op heerlijkheid
Dankzij Christus in ons kan ieder mens God verheerlijken met zijn leven en lichaam. Dit is het geheimenis dat Jezus kwam openbaren.
Voor veel mensen – ook voor veel christenen – blijft Christus in ons echter een mysterie. Wie werkelijk als zoon of dochter van God openbaar wil worden, zal dit geheimenis moeten ontdekken.
Om dat te begrijpen moeten we eerst stilstaan bij de betekenis van de titel Christus.
Het Griekse woord Christos is de vertaling van het Hebreeuwse Mashiyach (Messias) en betekent: Gezalfde.
Die zalving verwijst naar de heilige Geest.
De Geest is de bron van alle leven. Zonder de Geest is er geen bestaan mogelijk. Zij is de levensadem van ieder mens en de dragende kracht van de hele schepping.
De zalving van de Geest is daarom de hoop op heerlijkheid van ieder mens.
Johannes schrijft dat het ware Licht ieder mens verlicht die in de wereld komt (Johannes 1:9). Dat Licht is de oorsprong van de schepping en de bron van alle leven.
Jezus werd de zichtbare openbaring van dat Licht en wordt daarom de Christus genoemd. Maar hetzelfde Licht is ook aanwezig in ieder mens.
Christus is het Licht der wereld. Christus is de ene nieuwe mens. Christus is de ware identiteit van de mens.
Wij zijn geroepen om als Christus-mensen openbaar te worden.
Dat is onze hoop op heerlijkheid.
De tempel als beeld van bewustzijn
Wanneer Paulus ons lichaam vergelijkt met een tempel, gebruikt hij het woord naos. Daarmee bedoelt hij niet het hele tempelcomplex, maar het eigenlijke heiligdom.
Dit heiligdom bestond uit het heilige en het heilige der heiligen.
De voorhof kunnen we zien als een beeld van een leven dat volledig gericht is op de buitenwereld. Een leven waarin het Licht verborgen blijft en waarin wij wandelen vanuit een verduisterd bewustzijn.
Zolang ons bewustzijn verduisterd is, blijven het heilige en het heilige der heiligen verborgen voor ons waarnemingsvermogen.
Het heilige verwijst naar Christus in ons.
Het heilige der heiligen verwijst naar het Koninkrijk van God dat volgens Jezus binnen in ons is.
Door voortdurend gericht te zijn op de buitenwereld leven we als het ware in de voorhof van onze tempel. Daardoor blijven Christus in ons en het Koninkrijk van God verborgen, terwijl ze zich binnen in ons bevinden.
De bedekking verdwijnt alleen in Christus
In zijn tweede brief aan de Korintiërs spreekt Paulus opnieuw over een bedekking.
Deze bedekking zorgt ervoor dat Christus in ons verborgen blijft. Ze wordt alleen weggenomen in Christus.
Zolang wij leven vanuit de voorhof van ons bewustzijn, blijven wij gericht op het zichtbare en tastbare. Daardoor missen wij de heerlijkheid die zich in ons bevindt.
Om die reden zullen wij het heilige moeten binnengaan. We zullen ons bewust moeten worden van Christus in ons.
Pas dan verdwijnt de bedekking.
Voorbij het dualistische denken
Eeuwenlang heeft het christendom sterk de nadruk gelegd op de redding van de ziel.
Uitdrukkingen als ‘zieltjes winnen’ laten zien hoe diep dit denken verankerd is geraakt. Het lichaam wordt daarbij vaak gezien als tijdelijk en van ondergeschikt belang.
Deze manier van denken heeft veel overeenkomsten met het oude gnosticisme, waarin lichaam en geest tegenover elkaar werden geplaatst.
Hoewel veel christenen het gnosticisme afwijzen, werkt deze dualistische manier van denken vaak nog steeds door. Op de achtergrond leeft gemakkelijk de gedachte dat het lichaam zondig is en dat Gods Geest er daarom niet zomaar in kan wonen.
Paulus denkt precies andersom.
Volgens hem is ons lichaam heilig.
Ons lichaam is een tempel van de Geest.
Christus in ons is geen toekomstige mogelijkheid, maar een bestaande werkelijkheid.
Daarom schrijft Paulus:
“Christus is alles in allen.” (Kolossenzen 3:11)
Van zonde-identiteit naar Christus-identiteit
Veel christenen zijn gewend zichzelf in de eerste plaats als zondaar te zien.
Via allerlei religieuze systemen worden mensen opgeroepen zich te identificeren met de oude mens. Maar juist die identificatie vormt volgens Paulus de bedekking.
Niet de identificatie met de oude mens brengt ons in Christus.
De kruisiging van de oude mens doet dat.
Wanneer ons bewustzijn wordt gereinigd van dode werken en oude identificaties, gaan wij zien dat Christus werkelijk alles en in allen is.
Dan ontdekken wij dat de nieuwe schepping altijd al onze diepste werkelijkheid is geweest.
Wanneer wij de oude mens voor gekruisigd houden, staat Christus in ons op en worden wij openbaar als zonen en dochters van God.
Dat is de Weg die Jezus heeft geopenbaard.
Wij zijn Christus-mensen!
Energeia, bewustzijn en Christus in ons
Omdat woorden als levensenergie en Christusbewustzijn tegenwoordig vaak geassocieerd worden met de new age-beweging, worden ze door veel christenen met wantrouwen bekeken.
Toch gebruikt Paulus zelf opvallende termen.
Wanneer hij spreekt over de werking van Gods Geest gebruikt hij ongeveer dertig keer het woord energeia of een afleiding daarvan. Dit woord betekent letterlijk werkzaamheid, werking of energie.
Daarnaast gebruikt Paulus geregeld het woord suneidesis, dat meestal wordt vertaald als geweten of besef, maar dat sterk raakt aan wat wij vandaag bewustzijn noemen.
Dat betekent niet dat alle ideeën binnen de new age-beweging juist zijn. Wel mogen we ons afvragen of sommige mensen buiten de kerk soms meer hebben gezien van het mysterie van Christus in ons dan wij zelf.
De gedachte van een goddelijke vonk in ieder mens hoeft niet strijdig te zijn met het Bijbelse spreken over Christus in ons.
Het fundamentele verschil ligt elders.
Veel vormen van new age blijven uiteindelijk dualistisch denken. Het lichaam wordt gezien als een tijdelijke gevangenis waaruit de geest moet worden bevrijd.
Paulus verzet zich juist tegen dat denken.
Hij ziet Christus niet alleen in onze geest, maar in de hele mens.
Zelfs ons lichaam van vlees en bloed is bestemd om Gods heerlijkheid te openbaren.
Christus alles in allen herstellen
Onder invloed van het gnosticisme heeft de Vroege Kerk veel waardevolle inzichten verloren.
In haar strijd tegen bepaalde dwaalleren werd soms ook het zicht op Christus alles in allen verduisterd.
Het is tijd om dat te herstellen.
Niet door oude dwalingen te omarmen, maar door opnieuw afstand te nemen van dualistisch denken.
Door onszelf en onze medemensen weer te leren zien als mensen uit één stuk.
Als Christus-mensen.
Je binnenwereld bepaalt wat je waarneemt
Een belangrijk geestelijk principe is dat onze buitenwereld wordt beïnvloed door onze binnenwereld.
Wanneer ons bewustzijn verduisterd is, zullen wij ook een verduisterde werkelijkheid waarnemen.
Wij zijn geneigd onze waarneming voor de werkelijkheid zelf te houden. Maar Paulus wijst erop dat er een bedekking bestaat die ons zicht beperkt.
Daarom is geloven meer dan instemmen met leerstellingen.
Geloven is leren zien voorbij wat zichtbaar is.
Wanneer wij onze overtuigingen uitsluitend laten bepalen door onze waarnemingen, blijven wij gevangen onder de bedekking.
Wanneer wij echter gaan geloven dat wij gezalfden des Heren zijn, dat Christus in ons woont en dat wij geroepen zijn om als Christus-mensen openbaar te worden, verandert onze waarneming.
Dan gaan wij de werkelijkheid zien zoals zij werkelijk is.
Dat is waar de schepping met reikhalzend verlangen op wacht.
Van heerlijkheid tot heerlijkheid
Paulus schrijft:
“Zodra de bedekking wordt weggenomen, zien we (in het heilige van onze tempel), als in een spiegel, de heerlijkheid van de Heer (Christus in ons), waardoor ons (fysieke) gedaante naar dat beeld (de heerlijkheid van de Heer) zal veranderen (metamorfose) van heerlijkheid tot heerlijkheid.” (2 Korintiërs 3:18)
Wie zie je in een spiegel?
Jezelf.
De heerlijkheid die wij aanschouwen is niet iets buiten ons. Het is Christus in ons. Wij zijn Christus-mensen!
Naarmate wij ons hiervan bewust worden, vindt er een metamorfose plaats. Van heerlijkheid tot heerlijkheid.
Steeds meer gaan wij leven vanuit onze ware identiteit als beeld van God.
Steeds meer gaan wij God verheerlijken met ons lichaam.
De bestemming van de mens
Paulus schrijft:
“die ons vernederd lichaam veranderen zal, zodat het aan zijn verheerlijkt lichaam gelijkvormig wordt…” (Filippenzen 3:21)
De bestemming van de mens is niet ontsnappen aan het lichaam, maar de verheerlijking van het lichaam.
Niet vlucht uit de schepping, maar de voltooiing van de schepping.
Vlees en bloed kunnen het Koninkrijk van God niet beërven. Daarom is een metamorfose noodzakelijk: een gedaanteverandering waardoor wij ten volle gaan delen in de heerlijkheid van God.
Uiteindelijk mondt deze weg uit in het doel van heel de schepping:
“Opdat God zal zijn alles en in allen.” (1 Korintiërs 15:28)
Reflectievragen
- Welke overtuigingen vormen bij jou nog een bedekking waardoor Christus in jou verborgen blijft?
- Zie jij jezelf vooral als een zondaar, of als iemand in wie Christus aanwezig is?
- Wat betekent het voor jou dat jouw lichaam een tempel van de heilige Geest is?
- Op welke manier beïnvloedt jouw binnenwereld de werkelijkheid die je om je heen waarneemt?
- Wat zou er veranderen als je werkelijk ging leven vanuit de overtuiging dat Christus alles en in allen is?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
De administratieve verwerking van je bijdrage verloopt via Coachingspraktijk Overduin.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze blog / infomail.