Onlangs las ik Genadeloos Goed van Arie de Rover. Een boek met een ijzersterke titel. Mooi hoe Arie op een genadevolle manier de afgoden blootlegt die ons leven kunnen beheersen. Het boek leest prettig, mede door de duidelijke verhaallijn rond de gelijkenis van de verloren zoon en de herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven.
Toch bleef bij mij één vraag hangen. Want wat als ook binnen ons christelijke denken overtuigingen aanwezig zijn die het moeilijk maken om Gods onvoorwaardelijke genade werkelijk in haar volle reikwijdte te zien?
Verzoening door voldoening en onvoorwaardelijke genade
Een overtuiging die ik daarbij opnieuw wil bekijken, is de leer van de verzoening door voldoening.
Volgens deze satisfactieleer moest Jezus sterven als het ultieme offer voor onze zonden, zodat God ons kon vergeven. Deze gedachte is verbonden met een verstaan van gerechtigheid waarin schuld om genoegdoening vraagt, overtreding om straf en vergeving om betaling.
Maar wat gebeurt er wanneer we vanuit die logica naar God kijken?
Dan wordt genade verbonden met voldoening. God vergeeft nadat aan de eisen van gerechtigheid is voldaan. Daarmee ontstaat voor mij de vraag hoe dit zich verhoudt tot genade die werkelijk onvoorwaardelijk is.
Willen we ons bewustzijn laten reinigen van dode werken, dan mogen we daarom ook deze diepgewortelde manier van denken onder ogen zien.
Het kruis binnen de logica van de wet
Als het kruis werkelijk draaide om verzoening door voldoening, zou God vanwege onze overtredingen een offer nodig hebben gehad om ons te kunnen vergeven. Het kruis wordt dan verstaan binnen de structuur van overtreding, schuld, genoegdoening en rechtvaardiging.
Vanuit mijn lezing van het evangelie opent zich echter een andere werkelijkheid.
Wanneer gerechtigheid afhankelijk wordt gemaakt van voldoening aan de wet, blijft het denken over verlossing verbonden met wet en schuld. Paulus plaatst gerechtigheid uit de wet tegenover genade.
Het probleem van de mens is immers dieper dan juridische schuld. Het is de verduistering van het bewustzijn waardoor de mens leeft vanuit het vlees: vanuit een bestaanswijze die wordt gekenmerkt door vergankelijkheid, gebondenheid en vervreemding van zijn diepste oorsprong in God.
Het evangelie opent de mens voor een nieuwe werkelijkheid: het Christus-Leven.
Genade verlangt geen betaling
Genade verlangt geen offers om genade te kunnen zijn. Genade is onvoorwaardelijk.
God rekent de mens niet af op het vlees. Zijn genade ontstaat niet pas op Golgotha. God vergeeft ons niet omdat het kruis Hem daartoe in staat heeft gesteld.
Juist daarin wordt voor mij de radicaliteit van genade zichtbaar: God vergeeft ons niet dankzij het kruis, maar ondanks het kruis.
Het kruis openbaart daarmee niet een God die eerst genoegdoening nodig heeft, maar hoe ver Gods genade reikt. Zelfs wanneer de mens het Christus-Leven verwerpt en Jezus aan het kruis brengt, antwoordt God niet met vergelding.
Genade blijft genade.
Ontwaken voor onvoorwaardelijke genade
Ik geloof met heel mijn hart — en herken het ook in mijn eigen leven — dat er iets fundamenteels verandert wanneer deze genade werkelijk tot ons bewustzijn doordringt.
Wanneer we niet langer proberen Gods aanvaarding te verdienen, ontstaat ruimte voor de Geest. De afgoden die ons leven beheersen verliezen dan hun macht, niet doordat we harder tegen ze vechten, maar doordat ons bewustzijn steeds meer ontwaakt voor het Christus-Leven dat reeds in ons aanwezig is.
Dat zien we ook bij Jezus. Hij was mens zoals wij en kon tijdens de verzoeking in de woestijn staande blijven doordat hij leefde vanuit de werkelijkheid van de Geest. Niet het vlees bepaalde zijn bestaan, maar het goddelijke Leven dat in en door hem zichtbaar werd.
Ruimte voor vernieuwing
De jonge wijn van het Koninkrijk vraagt om nieuwe zakken. Dat nodigt ook binnen de christelijke kerk in Nederland uit tot vernieuwing van ons denken en bewustzijn.
Wanneer Gods onvoorwaardelijke genade steeds meer centraal komt te staan, ontstaat ruimte voor de Geest. De kerk kan zo een plaats zijn waar mensen in nood Liefde, genade en bevrijding ontmoeten.
Vanuit eenheid en een gedeelde visie kan zij een profetisch geluid laten horen in de wereld door zichtbaar te maken dat het Koninkrijk van God nabij is.
Waar het Christus-Leven zichtbaar wordt, wordt ook de kracht van het evangelie zichtbaar.
En daar klinkt een werkelijk genadeloos goede boodschap.
Reflectievragen
- In hoeverre is jouw beeld van God nog verbonden met de gedachte dat schuld eerst betaald moet worden voordat vergeving mogelijk is?
- Wat verandert er in jouw beeld van het kruis wanneer je het niet ziet als betaling aan God, maar als openbaring van onvoorwaardelijke genade?
- Wat betekent het voor jou dat genade werkelijk onvoorwaardelijk is?
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.