Wat gebeurt er eigenlijk tijdens aanbidding?
De titel van dit artikel is niet spottend of kwetsend bedoeld. Hij komt voort uit mijn eigen ervaringen met aanbidding in evangelische en charismatische samenkomsten.
Wie enigszins bekend is met evangelische liederen, kent waarschijnlijk klassiekers als: “Welkom, heil’ge Geest van God, waai over ons”, “Als wij aanbidden, bouw uw troon” en “Vul dit huis met uw glorie.”
Tijdens de zangdienst — in evangelische kring vaak simpelweg ‘de aanbidding’ genoemd — komen doorgaans verschillende soorten liederen voorbij. Verootmoediging, dankbaarheid en lofprijs kunnen overgaan in liederen waarin Gods Geest wordt uitgenodigd om in het midden aanwezig te zijn en zich merkbaar te manifesteren. Korte zinnen worden herhaald en tongentaal kan door de liederen heen klinken, in de verwachting dat Gods aanwezigheid steeds sterker ervaren wordt.
En dan gebeurt er soms daadwerkelijk iets.
Maar wat gebeurt er dan eigenlijk?
Waarom ervaart de één Gods Geest wel en de ander niet?
In de tijd dat ik diensten bezocht waarin dit gebeurde, viel mij iets op. Het waren vaak dezelfde mensen die helemaal in de gloria waren. Zelf liet ik mij regelmatig meevoeren in het geheel, in de hoop dat ook ik iets van Gods Geest zou ervaren.
Hoe meer ik merkte dat ik weinig voelde van de Geest die volgens anderen op zo’n moment begon te ‘waaien’, hoe meer vragen ik kreeg. Ik herinner mij uitspraken als: “Er was vanochtend een zware zalving.” Zelf kon ik daar op zo’n moment weinig van herkennen.
Tegelijk zag ik dat mensen werkelijk iets beleefden. Juist daardoor begon ik aan mezelf te twijfelen. Waarom voelde ik zo weinig? Waren er zonden in mijn leven? Misschien zelfs verborgen zonden waarvan ik mij niet bewust was? Maar we hadden ons tijdens de verootmoedigingsliederen toch juist verootmoedigd en om vergeving gevraagd?
Het maakte mij onzeker.
Gods Geest hoeft niet te komen
Inmiddels zie ik het fenomeen ‘aanbidding’ en wat daarbij gebeurt anders. Het belangrijkste inzicht is voor mij dat Gods Geest niet afwezig is totdat wij hem uitnodigen.
Gods Geest is overal aanwezig en draagt de hele schepping. De zalving van Gods Geest — Christus — is niet op bepaalde momenten sterker aanwezig dan op andere momenten. Christus is alles en in allen. Of wij die werkelijkheid aan den lijve ervaren of niet, verandert niets aan haar aanwezigheid.
“…Christus onder u, de hoop op de heerlijkheid.” (Kolossenzen 1:27)
Christus in ons is geen werkelijkheid die tijdens een samenkomst ontstaat. Het is het mysterie dat eeuwen en geslachten verborgen is geweest. De vervreemding van de mens ligt daarom niet in de afwezigheid van Gods Geest, maar in het ontbreken van bewuste participatie in het Christus-Leven.
Door de bedekking van ons bewustzijn zijn we ons deze werkelijkheid doorgaans niet bewust. De Lamp — de zalving van Gods Geest in ons binnenste — is als het ware onder de korenmaat terechtgekomen. Niet omdat het Licht verdwenen is, maar omdat het door de bedekking niet vrij kan schijnen.
Aanbidding verandert niet Gods aanwezigheid, maar ons bewustzijn
We hoeven Gods Geest dus niet op te roepen of te vragen of God met zijn Geest bij ons op bezoek wil komen. Het verschil zit niet in Gods aanwezigheid, maar in onze waarneming daarvan.
Zelf ontdekte ik dat ik tijdens zulke samenkomsten vaak bijzonder kritisch en veroordelend was. Juist dat oordeel hield mijn bewustzijn gesloten. Hoe sterker de zelfveroordeling en het oordeel over anderen, hoe sterker de bedekking en hoe minder vrij we de aanwezigheid van Gods Geest ervaren.
Bij anderen kon die bedekking tijdens de aanbidding tijdelijk naar de achtergrond verdwijnen. Toen ik mij hiervan bewust werd en minder veroordelend naar anderen en mezelf ging kijken, begon ook ik tijdens aanbidding meer te ervaren.
God kwam niet dichterbij. Mijn bewustzijn ging verder open voor de werkelijkheid die er al was.
Muziek kan de bedekking tijdelijk doorbreken
De aanwezigheid van Gods Geest ervaren heeft daarom alles te maken met de mate waarin ons bewustzijn geopend is voor zijn aanwezigheid. God komt niet plotseling met zijn Geest binnen. Ons bewustzijn kan zich wel openen, waardoor we bewuster gaan ervaren wat voortdurend aanwezig is.
Veroordelen gebeurt voor een belangrijk deel in onze gedachten. Muziek, herhaling en samenzang kunnen helpen om tijdelijk uit die voortdurende gedachtestroom te komen. Daardoor kan de bedekking naar de achtergrond verdwijnen en worden we ontvankelijker voor Gods aanwezigheid.
De mate waarin ons bewustzijn zich opent, beïnvloedt vervolgens wat we ervaren en welke uitwerking dat in ons leven heeft.
Aanbidding, bewustzijn en genezing
Iets vergelijkbaars zien we bij genezingssamenkomsten. Wat daar soms het ‘opwekken van de zalving’ wordt genoemd, kan vanuit dit perspectief worden verstaan als het openen van het bewustzijn voor de levengevende werkzaamheid van Gods Geest.
Gods levengevende Geest is niet alleen tijdens een genezingssamenkomst aanwezig. De Bron van herstel is overal en altijd aanwezig. De vraag is in hoeverre de bedekking verdwijnt en de levengevende werkzaamheid van Gods Geest vrij tot uitdrukking kan komen.
Dat werkelijke en blijvende genezingen tijdens zulke samenkomsten doorgaans beperkt blijven, laat zien dat er nog een groot terrein te winnen valt in het wegnemen van die bedekking.
Daarbij kan zelfveroordeling een belangrijke rol spelen. Wanneer liederen sterk gericht zijn op schuld en onreinheid, kan dat invloed hebben op de manier waarop wij onszelf en Gods aanwezigheid ervaren.
Wanneer ons bewustzijn zich weer sluit
Later, toen ik Gods Geest tijdens aanbidding steeds duidelijker begon te ervaren, gebeurde het regelmatig dat ik tijdens de preek die ervaring weer voelde verdwijnen.
Niet omdat Gods Geest wegging.
Ik merkte dat mijn bewustzijn zich opnieuw kon sluiten wanneer mijn denken weer sterk gericht raakte op goed en kwaad, slagen en falen, aannemen en afwijzen. Precies dat denken kan de bedekking van het bewustzijn in stand houden.
Voor mij werd daardoor steeds duidelijker dat de ervaring van Gods aanwezigheid niet afhankelijk is van Gods komen en gaan, maar van de mate waarin mijn bewustzijn geopend is voor de werkelijkheid die voortdurend aanwezig is.
Van tijdelijke ervaring naar het Licht van Christus
Gods nabijheid kan tijdens bijzondere momenten en samenkomsten intens worden ervaren. Sommigen ervaren veel, anderen weinig of niets. Aanbidding kan ons tijdelijk als het ware optillen in het Licht van Christus, waarna we gemakkelijk weer terugvallen in een verduisterd bewustzijn.
Daardoor kan de zalving van Gods Geest vooral als een tijdelijke ervaring worden beleefd en kunnen we gaan uitzien naar een volgende samenkomst waarin we opnieuw verlangen naar een krachtige ervaring van Gods aanwezigheid.
Maar Gods Geest is nooit weggegaan.
De werkelijke beweging is niet dat Gods Geest naar ons toe moet komen, maar dat de bedekking verdwijnt waardoor wij ons bewust worden van de Christus-werkelijkheid die ons altijd al draagt.
Wandelen in de voortdurende aanwezigheid van Gods Geest
Daarmee komen we bij de diepere vraag.
Wat gebeurt er wanneer de bedekking waardoor ons bewustzijn verduisterd wordt werkelijk wordt weggenomen? Wat gebeurt er wanneer ons bewustzijn wordt gereinigd van dode werken en steeds transparanter wordt voor Gods Geest?
Moeten we dan nog steeds proberen Gods Geest door onze aanbidding ‘op te wekken’?
Of ontstaat er dan een manier van leven waarin we voortdurend wandelen in Gods aanwezigheid — in het Licht van Christus — en waarin zijn levengevende kracht steeds vrijer door ons heen zichtbaar wordt?
Jezus van Nazareth laat zien hoe een mens leeft die volledig transparant is voor Gods Geest. Misschien ligt daarin juist de werkelijkheid van het nieuwe verbond die hij heeft geopenbaard: niet telkens opnieuw proberen Gods aanwezigheid naar ons toe te halen, maar ontwaken voor de aanwezigheid die ons altijd al draagt.
Reflectievragen
- Verwacht jij tijdens aanbidding dat Gods Geest moet komen, of ga je uit van zijn voortdurende aanwezigheid?
- Welke rol spelen oordeel en zelfveroordeling in jouw bewustzijn van Gods aanwezigheid?
- Wat betekent het voor jou om voortdurend te wandelen in het Licht van Christus?
Lees ook het artikel Oude verbonds-heerlijkheid; geweldig, maar niet toereikend.
Resoneert dit artikel bij je, of roept het vragen op?
Je bent van harte welkom om contact met ons op te nemen — we denken graag met je mee.
Samen bouwen aan bewustwording
Wil je helpen om deze boodschap verder te verspreiden? Met een vrijwillige bijdrage ondersteun je ons werk en maak je nieuwe artikelen mogelijk. Elke bijdrage, groot of klein, helpt ons enorm en wordt van harte gewaardeerd.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen?
Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.